تفسير :
قَدْ خَلَتْ
؛ يعنى گذشته است .
مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ
؛ منظور از « سنن » روشهايى است از خداوند در امم پيشين كه چون پيامبر خود را تكذيب مىكردند ، خداوند آنها را با عذاب نابود مىساخت و آثارشان را باقى مىگذاشت تا موجب عبرت و پند ديگران شود .
فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ
؛ پس در زمين سير كنيد تا اخبار تكذيب كنندگان را بدانيد و بنگريد آثار عذابهايى را كه بر آنها فرود آمده تا شما را از تكرار اعمالى كه انجام دادهاند باز دارد .
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ
؛ يعنى اين آشكار ساختن بد عاقبتى تكذيب كنندگان و تشويق به مشاهده نشانههاى نابودى آنهاست و « هدى » براى تأكيد بيشتر است « 1 » .
وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ
؛ و اين قرآن موعظه است براى مؤمنانى كه تقوا پيشه كردهاند .
وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا
؛ در اين آيه خداوند رسول خويش و مؤمنان را به خاطر شكستى كه در روز احد بر آنان وارد شد تسلّى و دلدارى مىدهد و مىفرمايد : به خاطر مصيبتهايى كه متوجه شما شده در جهاد با دشمن ضعف و سستى به خود راه ندهيد . و براى كسانى كه از شما كشته شدهاند اندوهگين نباشيد .
وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ
؛ و حال آن كه شما [ از نظر مقام ] از آنها برتر ، و [ از نظر قدرت ] چيرهتر هستيد ، زيرا آنچه شما در روز بدر به دست آورديد بيشتر بود از آنچه آنها در روز احد به دست آوردند .
و ممكن است اين جمله بشارتى براى مؤمنان باشد به اين كه سرانجام شما ،
هامش
( 1 ) - در مشار اليه « هذا » دو قول است : 1 - اشاره به قرآن است . 2 - گفتهاند اشاره است به قول خداوند( قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ ). - م .