وسيعترين چيزى كه مردم از مخلوقات خداوند مىشناسند ، تشبيه شده است ؛ و علت اين كه خصوص عرض بهشت در توصيف آن ذكر شده اين است كه عادتا عرض به مبالغه نزديكتر از طول است ، مانند آيه :
بَطائِنُها مِنْ إِسْتَبْرَقٍ
؛ آستر بسترهايى - كه بهشتيان بر آنها تكيه مىزنند - حرير و استبرق است ( رحمن / 54 ) [ كه بستر بهشتيان با آستر آن توصيف شده است ] .
أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ
؛ اين جمله دلالت دارد كه بهشت اكنون موجود است ، زيرا بهشت مهيّا نمىگردد مگر اين كه آفريده شده باشد .
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ
؛ اين جمله صفت براى متّقين است ، و معنايش اين است كه پرهيزكاران چه در وسعت و گشايش باشند و چه در سختى و تنگدستى ، در هر حال ، آنچه مقدور باشد ، كم يا زياد از اموالشان را انفاق مىكنند و اين حالات مانع نيكى و بخشش آنان نمىشود .
وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ
؛ فرو بردن خشم به اين است كه با صبر و بردبارى از ظاهر شدن خشم خوددارى كند . از قبيل كلام عرب كه وقتى مشك آب را پر كرد و سر آن را بست مىگويد : كظم القربة و هر گاه شتر از نشخوار كردن خوددارى كند مىگويد : كظم البعير . و در حديث آمده است : « كسى كه خشم خود را فرو برد در حالى كه مىتواند آن را اعمال كند خداوند قلب او را از ايمان و آرامش انباشته گرداند « 1 » .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 135 تا 136 ]
وَ الَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَ مَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّهُ وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 135 ) أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها وَ نِعْمَ أَجْرُ الْعامِلِينَ ( 136 )
هامش
( 1 ) -
من كظم غيظا و هو يقدر على إنفاذه ملأ اللَّه قلبه أمنا و إيمانا .