خدا همان كسانى هستند كه از دين خدا روگردانند ، ولى مقصود از كسانى كه به سوى خدا باز مىگردند تمام مردمند .
« يبغون » و « يرجعون » هر دو با « ياء » و « تبغون » و « ترجعون » هر دو با « تاء » نيز قرائت شده است .
« طوعا » و « كرها » منصوبند بنا بر حال بودن ، يعنى در حالى كه [ جمعى ] با ميل و رغبت [ و جمعى ] از روى اجبار [ تسليم فرمان او شدند ] . و گفتهاند : طوع و رغبت براى خصوص اهل آسمانهاست ، ولى اهل زمين بعضى با توجه به ادله [ اى كه حقانيّت اسلام را اثبات مىكرد ] از روى اختيار اسلام آوردند و برخى از آنان با زور شمشير و يا پس از مشاهدهء آنچه كه آنها را وادار مىكرد ، به اسلام گرويدند ، مانند ، به حركت درآمدن كوه [ طور ] بالاى سر يهود بنى اسرائيل . « 1 » و يا هنگامى كه خود را به مرگ نزديك مىديدند ، در اين حال بود كه گفتند : ما به خداى يگانه ايمان داريم .
قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ
؛ سپس خداوند در اين آيه به پيامبر اكرم ( ص ) دستور مىدهد كه از طرف خود و امّتش بگويد : به خدا ايمان آورديم و از اين رو ضمير در « قل » مفرد و در « ءامنا » به صورت جمع آمده است .
و ممكن است خداوند به خاطر شكوه و عظمت مقام پيامبر خويش دستور داده كه آن حضرت تنها از جانب خود سخن گويد . چنان كه سلاطين از طرف خود سخن مىگويند .
وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ
؛ ما مخلص و موحّد بوده و در عبادت انبازى براى خداوند قرار نمىدهيم .
هامش
( 1 ) -وَ إِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ. « و هنگامى كه كوه طور را بالاى سر آنها به حركت در آورديم » ( اعراف / 171 ) .