«
وَ لا يَأْمُرَكُمْ
» كه به نصب قرائت شده عطف بر « ثم يقول » مىباشد ، و در آن دو وجه است :
1 - اين كه « لا » زايد و براى تأكيد معناى نفى در جملهء « ما كان لبشر » [ در آيهء قبل ] است و معنى آيه اين است كه براى هيچ انسانى كه خدا او را به پيامبرى برگزيده ، شايسته نيست كه مردم را به توحيد و يكتاپرستى و ترك شرك دعوت كند و سپس آنان را به پرستش خود وادار نمايد و نيز امر كند «
أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً
» كه فرشتگان و پيامبران را خداى خود برگيرند .
2 - « لا » زايد نيست و معناى آيه اين است كه رسول خدا ( ص ) قريش را از پرستش فرشتگان [ و دختران خدا خواندن آنها ] و يهود و نصارى را از عبادت عزير و مسيح [ و فرزندان خدا دانستن آن دو ] نهى مىكرد ، و چون به آن حضرت گفتند :
« آيا مىخواهى تو را پرستش كرده و خدا بدانيم ؟ ! » حضرت در پاسخ آنان فرمود :
براى هيچ انسانى شايسته نيست كه خداوند او را به پيامبرى برگزيند و او مردم را به پرستش خود دعوت كند ، و حال آن كه خداوند آنان را از عبادت فرشتگان و پيامبران نهى كرده است .
قرائت « يامركم » به رفع بنا بر اين كه ابتداى كلام باشد قوىتر است و قرائت عبد اللَّه كه « و لن يامركم » خوانده اين را تأييد مىكند .
ضمير در « لا يامركم » و « أ يأمركم » به « بشر » و گفته شده ؛ به « اللَّه » بر مىگردد .
و همزه در « أ يأمركم » براى انكار است ، و معنايش اين است كه خداوند پيامبر را براى دعوت مردم به ايمان مبعوث مىگرداند پس چگونه او مسلمانان را به كفر فرا مىخواند ؟ !