نمىزايند مگر اين كه [ آن فرزندان ] راه فسق و كفر را در پيش خواهند گرفت [ و معناى آيه اين نيست كه نمىزاييد مگر فاجر و كافر ، زيرا فرزندان آنان فاجر و كافر متولد نمىشوند ، بلكه معنايش اين است كه در شرف كافر شدن و فاجر شدن هستند ] . پس گويا خدا فرموده ؛ هدى للصائرين الى التقى : قرآن ، كتاب هدايت براى كسانى است كه در طريق تقوا گام بر مىدارند ، و نفرموده است : هدى للضالين يعنى هدايت كنندهء گمراهان است ، زيرا آنان دو دستهاند ، گروهى كه بر گمراهى خويش باقى مىمانند و گروهى ديگر كه در مسير هدايت قرار گرفتهاند و سرانجام هدايت مىشوند ، بنا بر اين قرآن هدايت كننده همهء گمراهان نيست . و نيز سورهء بقره كه اوّل سوره از « زهراوين » « 1 » و « سنام القرآن » « 2 » و « اوّل المثانى » « 3 » [ يعنى اوّلين سوره از سورههايى كه مثانى ناميده شدهاند ] است ، با ذكر نام بندگان برگزيدهء خدا ، يعنى « متقين » آغاز شده است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 3 ]
الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ( 3 )
هامش
( 1 ) - منظور از « زهراوين » كه به معنى « دو درخشنده » است ، سورهء بقره و آل عمران مىباشد ( فرهنگ نفيسى ، ج 3 ، ص 1794 ) . - م .
( 2 ) - ركن و معظم هر چيز را « سنام » گويند ( فرهنگ نفيسى ، ج 3 ، ص 1940 ) و به همين اعتبار سورهء فاتحه را « سنام القرآن » ناميدهاند .
( 3 ) - به آنچه از قرآن مكرر است و به سورههاى فاتحة الكتاب ، بقره ، براءة و به سورههايى كه كمتر از سورههاى طوال و مئين ؛ و بيشتر از سورههاى مفصّل باشد و نيز به سورههاى حجّ ، قصص ، نمل ، عنكبوت ، مريم ، نور ، انفال ، روم ، يس ، فرقان ، حجر ، رعد ، سبا ، ملائكه ، ابراهيم ، ص ، محمّد ( ص ) ، لقمان ، غرف ، زخرف ، ق ، مؤمن ، سجده ، احقاف ، جاثيه ، دخان و سورهء احزاب . « مثانى » گفته مىشود .
« المثانى » به معناى همهء قرآن است ، چنان كه در اين آيهء شريفه است :وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِيكه مقصود از « سبعا من المثانى » سورهء حمد و مقصود از « المثانى » تمام قرآن است . و در حديثى از اهل البيت ( ع ) نقل شده است :
نحن المثانى التي اعطاه اللَّه نبينا .
« مثانى » به معناى زانو و آرنج ستور نيز آمده است ( به نقل از فرهنگ نفيسى ، ج 5 ، ص 3123 ) . - م .