گذشته اين سوره آمده و يا همهء رسولانى كه [ تا موقع نزول اين آيه نامشان در قرآن آمده و ] رسول خدا ( ص ) از آن مطّلع بوده است . « 1 »
فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
؛ بعضى از آن رسولان را بر بعضى ديگر برترى داديم ، و آنچه موجب اين برترى مىباشد ، يكسان نبودن آنان از نظر مقام و مرتبه است .
مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ
؛ برخى از آنان را خداوند برترى داد با سخن گفتن با او بدون واسطه و او موسى ( ع ) بود .
وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ
؛ مقام و منزلت بعضى از آنها را بالا برد ، خداى سبحان پس از بيان تفاوت درجات پيامبران ، برخى از آنان را با اعطاى درجات بيشتر بر ديگران برترى داده است ، و مقصود حضرت محمّد ( ص ) است كه بر همهء انبيا برترى دارد ، زيرا ، معجزات فراوانى كه به او داده شده بود ( و بيش از هزار معجزه بود ، ) به هيچ يك از ديگر پيامبران داده نشده است و تنها او براى جن و انس مبعوث شده و قرآن اين معجزه هميشه جاويد و استوار تا قيامت اختصاص به او دارد .
مخفى نماند كه ابهام موجود در آيه - با اين كه مقصود از « بعضهم » پيامبر اسلام ( ص ) است - براى تعظيم شأن و بالا بردن مقام و منزلت آن حضرت است .
زيرا پيامبر اكرم ( ص ) در بين تمام پيامبران برجستهتر و معروفتر است و هرگز با سايرين اشتباه نمىشود .
وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ
؛ و به عيسى بن مريم دليلها و حجّتهاى روشن داديم مانند زنده كردن مردگان و شفا بخشيدن كور مادرزاد و مبتلايان به بيمارى برص .
هامش
( 1 ) - بيشتر به نظر مىرسد ، كه منظور از « تلك » همهء پيامبران بوده باشند ، زيرا كلمهء « الرسل » به اصطلاح جمع محلّى به لام است و دلالت بر عموم دارد و همهء رسولان خدا را شامل مىشود . - م .