بيرون رود « فصل » در اصل « فصل نفسه » و متعدى بوده و چون در بسيارى موارد مفعولش حذف شده ، در حكم فعل لازم است ، « فصل بالجنود » يعنى لشكر را از شهر جدا و دور كرد . در اين كه تعداد اين لشكر چقدر بودند دو قول است :
1 - سى هزار جنگجو بودند .
2 - هفتاد هزار بودند .
قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ
؛ طالوت به سپاهيانش گفت خداوند شما را به وسيلهء نهر آبى آزمايش مىكند .
فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي
؛ هر كس آن آب نهر بياشامد و خود را سيراب كند از گروه و پيروان من نيست .
وَ مَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي
؛ و هر كس آن آب را بچشد ، از من است ، گفته مىشود : طعم الشيء يعنى آن چيز را چشيد [ زيرا ريشهء اين كلمه « طعم » به معناى چشيدن است نه « طعام » ] .
إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ
؛ جز كسى كه يك بار آب با مشت و دست خود برگيرد و بياشامد .
إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ
استثناء است براى
« فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي »
و معنايش اين است كه بر گرفتن يك كف آب و آشاميدن با دست مجاز است نه سيراب شدن با دهان . و دليل بر اين استثنا جملهء بعدى است كه مىفرمايد :
فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ
؛ جز عدهء كمى از آنها بقيه سيراب شدند .
« غرفة » به فتح غين بمعنى مصدر ( غرف ) و « غرفة » به ضم غين و به معناى [ اسم مفعول ] « معروف » نيز قرائت شده است .
و گفته شده : كسانى كه با طالوت باقى ماندند فقط سيصد و سيزده مرد بودند .
فَلَمَّا جاوَزَهُ هُوَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ
؛ وقتى طالوت با تعداد اندكى از يارانش كه به او ايمان آورده بودند ، از نهر گذشتند ، و زيادى لشكر جالوت را ديدند .
قالُوا لا طاقَةَ لَنَا
؛ ( گفتند ما را طاقت مقابله و نبرد با اين لشكر نيست ) ضمير