اگر آن دو با رضايت يكديگر و مشورت بخواهند كودك را ( زودتر ) از شير بازگيرند ، گناهى بر آنها نيست و اگر خواستيد دايهاى براى فرزندان خود بگيريد ، گناهى بر شما نيست ، به شرط اين كه حق گذشته مادر را به طور شايسته بپردازيد و از خدا بپرهيزيد و بدانيد خدا به آنچه انجام مىدهيد بيناست . ( 233 )
تفسير :
وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ
؛ اگر چه « يرضعن » مانند « يتربصن » [ در چند آيهء قبل ] به صورت جملهء خبريه نقل شده است ولى منظور از آن امر مؤكّد است ، يعنى مادران بايد فرزندان خود را شير بدهند .
حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ
؛ دو سال تمام كه 24 ماه است . و جهت اين كه « كاملين » ( تمام ) را براى تأكيد « حولين » ذكر كرده با اين كه « حولين » معناى دو سال را مىرساند ، اين است كه گاهى مسامحة به كمتر از دو سال هم « حولين » اطلاق مىشود ، مانند اين كه كسى بگويد : من دو سال نزد فلان شخص اقامت داشتهام در حالى كه دو سال كامل نبوده است .
و منظور از جملهء
لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ
اين است كه مدّت زمان ذكر شده در آيه براى كسى است كه بخواه مدّت شير دادن واجب را كامل كند ، يعنى در صورتى كه گرفتن كودك از شير مادر ( قبل از دو سال ) ضررى براى او نداشته باشد ، مادر مجاز است كودك را از شير بگيرد و چنين نيست كه از دو سال نتوان چيزى كم كرد .
و گفته شده ، لام در « لمن اراد » متعلّق است به « يرضعن » چنان كه گفته مىشود : « ارضعت فلانة لفلان ولده » يعنى ( فلان زن فرزند فلان را شير داد ) و معناى آيه اين است كه اگر پدران بخواهند مدت شير دادن فرزندانشان كامل شود ، مادران دو سال كامل به آنها شير مىدهند ، زيرا تغذيهء فرزند بر پدر واجب است ، نه بر مادر و پدر موظف است براى شير دادن فرزندش دايهاى بگيرد . مگر اين كه خود