ترجمه
( آن چند روز معدود ) ماه رمضان است كه قرآن براى راهنمايى مردم و نشانههاى هدايت و فرق ميان حق و باطل در آن نازل شده ، پس آن كس كه در ماه رمضان در حضر باشد ، بايد روزه بدارد و آن كس كه بيمار يا در سفر باشد روزهاى ديگرى را به جاى آن روزه بگيرد ، خداوند را حتى شما را مىخواهد نه زحمت شما را ، هدف اين است كه اين روزها را تكميل كنيد و خدا را بر اين كه شما را هدايت كرده بزرگ بشمريد و شايد شكرگزارى كنيد . ( 185 )
تفسير :
« رمضان » مصدر « رمض » و در اصل « رمضاء » است كه به معناى شدّت تابش خورشيد بر ريگهاست . « رمضان » مضاف اليه شهر ، و « علم » واقع شده است و غير منصرف است ، چون معرفه و داراى الف و نون [ زائدتان ] مىباشد . و در اين كه جمله
« شَهْرُ رَمَضانَ »
چه محلى از اعراب دارد سه احتمال است :
1 - مبتدا و جملهء
الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
خبر آن است .
2 - « رمضان » بدل است از « الصيام » در آيهء شريفهء :
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ .
3 - « شهر رمضان » خبر براى مبتداى محذوف و تقدير آيه چنين است : هذه الايام المعدودات شهر رمضان .
أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
؛ در اين كه منظور از نازل شدن قرآن در ماه رمضان چيست وجوهى بيان شده است :
1 - ابتدا نزول قرآن در شب قدر بوده كه در ماه رمضان است [ ابن اسحاق ] .
2 - تمام قرآن در شب قدر بر آسمان دنيا فرود آمد و سپس تدريجا ( در مدت بيست سال ) بر پيامبر اكرم نازل شد [ ابن عباس ، سعيد بن جبير ، حسن و قتاده ] .
3 - مقصود اين است كه در مورد وجوب روزه [ آياتى از ] قرآن نازل شده و حكم آن را بيان كرده ، مانند آيهء : «
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ . . .
» .
هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ
؛ نصب « هدى » بنا بر حال بودن است ، يعنى قرآن