تعبير به « معدودات » به اين خاطر است كه اصولا مال اندك را با عدد و مال بسيار را با كيل مىسنجند . و معناى جملهء « اياما معدودات » ايجاب مىكند كه نصب « اياما » به « الصيام » باشد ، ( چنان كه گفته مىشود : نويت الخروج يوم الجمعة ) ولى ساختار آيه نصب آن را به « صيام » منع مىكند ، زيرا جمله « كما كتب » بين آن و « اياما » فاصله انداخته است ، بنا بر اين شايسته است كه نصب ، به فعل مقدّرى مانند « صوموا » باشد و جملهء كتب عليكم الصيام دلالت دارد بر اين كه تقدير آيه چنين است : صوموا اياما معدودات .
أَوْ عَلى سَفَرٍ
؛ هر كس از شما مسافر باشد . « 1 »
فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ
؛ پس روزهاى ديگرى را بايد روزه بگيرند .
اين آيه دلالت مىكند كه شخص مسافر و مريض بايد روزه خود را بخورند و روزهاى ديگرى را روزه بگيرند .
و در حديثى [ از امام صادق ( ع ) ] نقل شده است : كسى كه [ در ماه رمضان ] در مسافرت روزه بگيرد مانند كسى است كه در وطن ، روزهء خود را خورده باشد .
وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ
؛ بر كسانى كه توانايى روزه گرفتن دارند ، اگر بدون عذر افطار كنند .
فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ
؛ بايد به مقدار نصف صاع ، غذا به مسكين بدهند . « 2 » از امام باقر ( ع ) روايت شده كه حضرت « طعام مساكين » ( به جمع ) قرائت فرموده است .
در آغاز كه روزه بر مسلمانان واجب شده بود ، به خاطر اين كه عادت به
هامش
( 1 ) - جملهء « على سفر » كه ظرف است عطف بر « مريضا » است كه اسم مىباشد ، و از لحاظ ادبى عطف ظرف بر اسم جايز نيست ، از اين رو « على سفر » را به تأويل اسم برده تا معناى اسمى پيدا كند ، و در اين صورت است كه معناى جمله اين مىشود كه : « هر كس مريض يا مسافر باشد » . - م .
( 2 ) - مقدار صاع 3 كيلو مىباشد كه نصف آن يك كيلو و نيم است .