نمىكنند بر خلاف مشركان كه از دوستى بتى به بت ديگر مىگرايند .
وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا . . .
؛ اگر كسانى كه مشرك شدهاند بدانند كه تنها خدا بر هر چيزى تواناست نه بتهاى آنان ، هنگامى كه در روز قيامت عذاب سخت خدا را مشاهده كنند به پشيمانى و اندوه وصف ناپذيرى دچار خواهند شد . بنا بر اين جواب ( لو ) حذف شده است .
« و لو ترى » با « تا » نيز قرائت شده است بنا بر اين كه مورد خطاب پيامبر يا هر مخاطب ديگرى باشد . يعنى اگر تو ( اى پيامبر - يا هر مخاطبى ) آن عذاب را ببينى امرى عظيم و پيش آمدى بزرگ خواهى يافت . « يرون » به صيغهء مجهول نيز قرائت شده است .
« اذ » [ كه ظرف زمان گذشته است ] در مستقبل به كار رفته است ، چنان كه فعل ماضى « نادى » در آيهء ؛
وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ
؛ « اهل بهشت به دوزخيان ندا مىكنند » ( اعراف / 44 ) كه معنى مضارع دارد .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 166 تا 167 ]
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ ( 166 ) وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ ( 167 )
ترجمه
هنگامى كه رؤسا و پيشوايان باطل از پيروان خود بيزارى بجويند و عذاب را مشاهده كنند ، هر گونه وسيله و اسباب از آنها قطع شده و هيچ روابط باطل به جا نماند . ( 166 )
آن گاه پيروان آن پيشوايان باطل از روى پشيمانى و حسرت گويند كاش ديگر بار به دنيا باز مىگشتيم و از اطاعت اينان بيزارى مىجستيم چنان كه اينها از ما بيزارى جستند ، اين گونه خداوند كردار آنها را مايهء حسرت و پشيمانى آنها قرار مىدهد و آنها هيچ گاه از آتش جهنم خارج نخواهد شد . ( 167 )