سورهء فاتحه
اين سوره از سورههاى مكّى و به اتّفاق مفسّران داراى هفت آيه است ، جز اين كه اهل مكه و كوفه
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
را ، آيهاى از سورهء حمد شمردهاند . « 1 » و ديگران جملهء انعمت عليهم را آيهاى مستقل دانستهاند .
هامش
( 1 ) - در ميان دانشمندان و علماى شيعه اختلافى در اين مسأله نيست كه ،بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِجزء سورهء حمد و همهء سورههاى قرآن است ، اصولا ثبت آن در متن قرآن مجيد و در آغاز همهء سورهها ، خود گواه بر اين مطلب است ، زيرا مىدانيم كه در متن قرآن چيزى اضافه نوشته نشده و ذكربِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِدر آغاز سورهها از زمان پيامبر ( ص ) تا كنون معمول بوده است .
اما اين مطلب از نظر دانشمندان اهل سنت ، آن طور كه تفسير نمونه ( ج 1 ص 17 - 18 ) به نقل از تفسير المنار بيان داشته چنين است :
« در ميان علماء بحث در اين است ، كه آيابِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِدر آغاز هر سوره جزء همان سوره است يا نه ؟ دانشمندان پيشين از اهل مكه اعم از فقها و قاريان قرآن از جمله ابن كثير و از اهل كوفه عاصم و كسايى از قراء ، و بعضى از صحابه و تابعين از اهل مدينه ، و همچنين شافعى در كتاب جديد ، و پيروان او و ثورى و احمد در يكى از دو قولش معتقدند كه جزء سوره است ، همچنين علماى اماميه و از صحابه - طبق گفتهء آنان - على ( ع ) و ابن عباس و عبد اللَّه بن عمر و ابو هريره ، و از علماى تابعين سعيد بن جبير و عطا و زهرى ، اين عقيده را برگزيدهاند . نويسندهء تفسير المنار سپس اضافه مىكند ، مهمترين دليل آنها [ دانشمندان اهل سنّت ] اتفاق همهء صحابه و كسانى كه بعد از آنها روى كار آمدند ، بر ذكربِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِدر قرآن در آغاز هر سورهاى - جز سورهء براءت است ، در حالى كه آنها [ صحابه ] متّفقا