تفسير :
خداوند سبحان مؤمنان را مورد خطاب قرار داده و به آنان امر فرموده است كه از « صبر » كمك بگيرند . و صبر بر دو قسم است :
1 - وادار ساختن نفس بر كارى كه تمايل به انجام آن ندارد .
2 - خوددارى نفس از انجام آنچه بدان تمايل دارد « 1 » .
وَ الصَّلاةِ . . .
؛ به وسيلهء نماز نيز ، كه متضمّن ياد خداوند و خشوع در برابر اوست كمك بجوييد .
إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
؛ خداوند از لحاظ كمك و نصرت با صابران است .
وَ لا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتٌ . . .
؛ به كسانى كه در راه خدا ( در جهاد ) كشته مىشوند « مردگان » نگوييد .
بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
؛ بلكه آنان نزد خدا زنده هستند امّا شما چگونگى زندگى آنان را درك نمىكنيد .
حسن بصرى مىگويد : منظور از « احياء » اين است كه « شهيدان » نزد خدا زندهاند و روحشان از نعمتهايى كه خداوند روزى آنان كرده بهرهمند مىشود ، و آرامش و سرورى به آنان دست مىدهد ، همانطور كه آتش هر صبح و شام بر ارواح آل فرعون فرود مىآيد و بر آنان درد و رنج وارد مىسازد .
برخى گفتهاند : جايز است خداوند اجزايى از بدن شهيد را يك جا جمع كند ، آن گاه به آنها حيات بخشيده و نعمتهايى بىپايان خود را به آنها برساند ، گرچه حجم تمام آن اجزا به اندازهء يك ذرّه باشد .
هامش
( 1 ) - به همين معنى حضرت امير مؤمنان اشاره كرده مىفرمايد :
الصبر صبران صبر على ما تكره و صبر على ما تحب
، يعنى صبر بر دو نوع است : 1 - صبر بر آنچه دشوار است و به انجام آن تمايل ندارى . 2 - صبر و خوددارى از آنچه دوست مىدارى . - م .