و از ابن عباس روايت شده كه فرمود : قبلهء پيامبر اكرم ( ص ) در مكّه نيز « بيت المقدس » بود ، ولى آن حضرت طورى به نماز مىايستاد كه « كعبه » را بين خود و « بيت المقدس » قرار مىداد .
« و لنعلم » معنايش اين است كه تا من و تو اى پيامبر علمى پيدا كنيم كه پاداش به آن تعلّق مىگيرد پاداشى كه قطعى و يقينى است .
« ان » در جمله « ان كانت » مخفّف است ، به اين كه پس از آن « لام مفارق » آمده است .
لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ . . .
؛ هر چند اين تغيير قبله جز بر كسانى كه خداوند آنان را هدايت كرده است بزرگ و سنگين بود .
« كبير » سنگين و خسته كننده .
معناى جمله اين است كه « انتقال قبله از بيت المقدس به سوى كعبه نسبت به كسانى كه حكمت و مصلحت اين امر را نمىدانند سنگين بود ولى نسبت به كسانى كه خداوند آنها را به حكمت و مصلحت اين امر هدايت كرده است و آنها افرادى هستند كه پيغمبر اكرم ( ص ) را در تحويل قبله تصديق كردند ابدا سنگين نيست .
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ . . .
؛ يعنى خداوند ثبات و پايدارى ايمان شما را در امر تحويل قبله ضايع نكرده ، بلكه از اعمالى كه انجام دادهايد ( نماز و غيره ) قدردانى مىكند و پاداش زيادى براى شما در نظر خواهد گرفت .
و گفته شده : منظور آيه اين است : كسانى كه قبل از تحويل قبله به سوى بيت المقدس نماز گزاردهاند ، نماز آنان ضايع و بدون ثواب نخواهد بود .
إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
؛ خداوند نسبت به مردم داراى رأفت و رحمت است . « 1 »
هامش
( 1 ) - شديدترين مرتبهء رحمت را « رأفت » مىگويند .