« وَ أَمْناً . . . »
؛ خانهء كعبه ، « محل امن » است چنان كه اين آيهء شريفه بيان مىفرمايد :
حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ
؛ « ما آن شهر - مكه - را حرم امن قرار داديم در صورتى كه از اطرافشان مردم ضعيف را به قتل و غارت مىربايند » ( عنكبوت / 67 ) .
خانهء كعبه به اين مناسبت « محل امن » ناميده مىشود كه در دين اسلام مقرّر شده است كه قانون جزايى اسلام در مورد كسى كه پس از ارتكاب جنايتى در خارج ، به خانهء كعبه يا به « حرم » پناهنده شود تا هنگامى كه از حرم خارج نشده است ، اجرا نمىشود . « 1 »
وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى . . .
؛ مقام ابراهيم را جايگاه نماز قرار دهيد يعنى به آنان ( اهل مكه ) گفتيم از مقام ( ابراهيم كه محلى است در نزديك خانه كعبه ) ، جايگاهى براى نماز انتخاب كنيد .
« مَقامِ إِبْراهِيمَ »
جايى است كه در آن جا سنگى قرار داشت و ابراهيم قدم بر روى آن گذارده است . [ و حجاج پس از انجام طواف به آن نزديك مىشوند و موظفند نماز طواف را در آن مكان به جا آورند ] .
« وَ اتَّخِذُوا »
به صيغهء ماضى نيز قرائت شده ، كه در اين صورت عطف بر « جعلنا » است ، و معناى آن چنين مىشود : « مردم از مقام ابراهيم جايگاهى را براى نماز انتخاب نمودند » .
كسانى كه « و اتخذوا » ، به لفظ امر قرائت كردهاند در « و امنا » وقف كردهاند ولى كسانى كه آن را به لفظ ماضى خواندهاند در اين جا وقف نكردهاند زيرا آن را
هامش
( 1 ) - و از طرفى براى آن كه اين موضوع وسيلهاى براى تعطيل حدود الهى نشود و افراد از اين قانون سوء استفاده نكنند در اسلام مقرر شده است كه آن شخص را از لحاظ مواد غذايى ، آشاميدنى در مضيقه بگذارند تا ناگزير از كعبه و حرم آن خارج شود و حدّ الهى درباره او جارى شود ، تا هم احترام خانه كعبه رعايت شود و هم حدود الهى تعطيل نگردد . - م .