وَ الْحافِظاتِ وَ الذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيراً وَ الذَّاكِراتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً
؛ يعنى :
« 1 - اسلام ، 2 - ايمان ، 3 - اطاعت و عبادت خدا ، 4 - راستگويى ، 5 - صبر ، 6 - ترس و خشوع نسبت به خدا ، 7 - تصدّق دادن ، 8 - روزه گرفتن ، 9 - حفظ دامن از حرام ، 10 - زياد به ياد خدا بودن » ( احزاب / 35 ) .
و ده تاى ديگر از آنها در سورهء مؤمنون و معارج تا آيهء :
الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ يُحافِظُونَ
ذكر شده است « 1 » . « 2 » .
3 - انجام مناسك حجّ [ در روايت چهارمى كه از ابن عباس در دست است « كلماتى » كه ابراهيم ( ع ) دربارهء آنها مورد امتحان خداوند قرار گرفته است به انجام مناسك حج تفسير شده است . ] 4 - نام پنج تن ( ع ) [ شيخ بزرگوار صدوق ( ره ) در كتاب نبوّت از مفضّل بن عمر نقل مىكند كه وى مىگويد : از حضرت صادق ( ع ) پرسيدم منظور از كلماتى كه در آيهء :
وَ إِذِ ابْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ
واقع شده است چيست ؟ امام صادق ( ع ) فرمود : مراد از آنها
هامش
( 1 ) - اين ده خصلت كه از اوّل سورهء مؤمنون تا آيهء 9 آن به دست مىآيد عبارت است از : 1 - ايمان ، 2 - خشوع ، 3 - احتراز از لغو و باطل ، 4 - دادن زكات ، 5 - حفظ دامن از غير همسر و كنيز ملكى ، 6 - و 7 - نسبت به همسر و كنيز ملكى مباشرت داشتن ، 8 - رعايت امانت ، 9 - رعايت پيمان ، 10 - محافظت بر نمازها .
( 2 ) - در روايت ديگرى از ابن عباس « كلمات » واقع در آيه به 40 خصلت تفسير گرديده است و آنها عبارتند از 30 خصلتى كه در قول سابق ذكر شد به اضافهء ده خصلت ديگرى كه از آيات 22 تا 34 سورهء معارج استفاده مىشود و به اين شرح است :
1 - ثبات و استقامت در نمازگزاران ، 2 - از مال خود حق معلومى براى محرومان در نظر گرفتن ، 3 - تصديق به روز جزا ، 4 - ترس از عذاب الهى ، 5 - حفظ دامن از حرام ، 6 - مباشرت با همسر و كنيز ، 7 - رعايت امانت ، 8 - رعايت پيمان ، 9 - قيام به شهادت حق ، 10 - محافظت بر نمازها . ( به نقل از ترجمهء تفسير مجمع البيان ، ج 2 ، ص 27 ) . - م .