فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما . . .
؛ پس مردم از آن دو مىآموختند .
ضمير در « يتعلمون » به مدلول « احد » بر مىگردد ، يعنى مردم [ علم سحر را ] از هاروت و ماروت مىآموختند .
ما يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ
؛ ( آنچه را باعث جدايى ميان مرد و همسرش مىشد . ) آنچه سبب جدايى بين زن و شوهر مىشود استفادهء [ نامشروع ] از علم
هامش
زنده شدهاند .
اين گونه سحرها حتى در زمان ما نيز كمياب نيست .
[ سحر از نظر اسلام ] :
در اين مورد فقهاى اسلام همه مىگويند ، ياد گرفتن و انجام اعمال سحر و جادوگرى حرام است .
در اين قسمت احاديثى از پيشوايان بزرگ اسلام رسيده است كه در كتابهاى معتبر ما نقل گرديده ، از جمله اين كه على ( ع ) مىفرمايد :
من تعلم شيئا من السحر قليلا او كثيرا فقد كفروا كان آخر عهده بربه ،
يعنى كسى كه سحر بياموزد ، كم يا زياد ، كافر شده است و رابطهء او با خدا به كلّى قطع مىشود . . . ( وسائل الشيعه ، باب 25 من ابواب ما يكتسب به ، حديث 7 ) .
امّا همانطور كه گفتيم چنان چه ياد گرفتن آن به منظور ابطال سحر ساحران باشد اشكالى ندارد ، بلكه گاهى به عنوان واجب كفايى مىبايست عدهاى سحر را بياموزند تا اگر مدّعى دروغگويى خواست از اين طريق مردم را اغفال يا گمراه كند سحر و جادوى او را ابطال نمايند ، و دروغ مدّعى را فاش سازند .
و شاهد اين سخن كه اگر سحر براى ابطال سحر و حل و گشودن آن باشد بىمانع است ، حديثى است از امام صادق نقل شده ، در اين حديث مىخوانيم : يكى از ساحران و جادوگران كه در برابر انجام عمل سحر مزد مىگرفت ، خدمت امام صادق ( ع ) رسيد و عرض كرد : حرفهء من سحر بوده است و در برابر آن مزد مىگرفتم ، خرج زندگى من نيز از همين راه تأمين مىشد ، و با همان درآمد حجّ خانه خدا انجام دادهام ، ولى اكنون آن را ترك و توبه كردهام آيا براى من راه نجاتى هست ؟
امام صادق ( ع ) در پاسخ فرمود : « عقده سحر را بگشا ، ولى گره جادوگرى مزن ( وسائل الشيعه ، باب 25 من ابواب ما يكتسب به ، حديث 1 ) .
از اين حديث استفاده مىشود كه براى گشودن گره سحر ، آموختن و عمل آن بىاشكال است ( تفسير نمونه ، ج 1 ، صص 379 - 380 ) . - م .