مىدادند ( كه با كمك او بر دشمنان پيروز گردند ، با اين همه ) هنگامى كه اين كتاب و پيامبرى را كه از قبل شناخته بودند ، نزد آنها آمد به او كافر شدند ، لعنت خدا بر كافران باد ! ( 89 )
تفسير :
وَ لَمَّا جاءَهُمْ كِتابٌ . . .
؛ و هنگامى كه قرآن از طرف خداوند به آنها [ يهود ] رسيد ، تورات انجيل و ديگر كتب آسمانى را كه پيش از آن نازل شده بود تصديق كرد [ و موافق نشانههايى بود كه يهود با خود داشتند و با اين كه پيش از اين جريان ، خود را به ظهور اين پيامبر ( ص ) نويد مىدادند ، هنگامى كه اين كتاب و پيامبرى را كه از قبل شناخته بودند نزدشان آمد ، نسبت به او كافر شدند ] .
جواب « لما » جملهاى از قبيل « كذبوا به » يا مانند آن بوده كه حذف شده است و گفته شده : جملهء فلما جاءهم ما عرفوا كفروا به در محل جواب از « لما » ى اوّل است و تكرار آن به خاطر طولانى شدن كلام است .
و گفته شده : جواب لمّاى دوّم ( كفروا به ) ما را از جواب لمّاى اوّل بىنياز مىكند .
وَ كانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا
؛ از پيش از نزول قرآن و بعثت پيامبر ، يهود خواهان فتح و پيروزى بر مشركان بودند . منظور از « استفتاح » .
استنصار و طلب يارى از خداوند براى غلبه بر مشركان است به طورى كه در جنگها عرضه مىداشتند : خدايا تو را به حق پيامبرى كه اوصاف او را در تورات خواندهايم و در آخر الزّمان مبعوث خواهد شد سوگند مىدهيم ، ما را فاتح و پيروز گردان .
و مىگفتند : همانا زمان پيامبر موعود فرا رسيده او به زودى برانگيخته خواهد شد و آنچه را ما مىگفتيم تأييد خواهد كرد ، آن گاه به كمك و يارى او شما را به قتل خواهيم رساند آن گونه كه قوم عاد و ارم به قتل رسيدند .
فَلَمَّا جاءَهُمْ ما عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ
؛ پس هنگامى كه آمد ايشان را آنچه را از حق شناخته بودند ، به آن كافر شدند يعنى با اين كه با اوصاف و نشانههاى بعثت پيامبر اسلام ( ص ) آشنا بودند ، وقتى آمد او را از روى حسد و دشمنى و جاه طلبى