روز عذاب خواهند شد .
فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ
؛ جواب شرط محذوف است و تقدير آن چنين است :
ان اتخذتم عنده عهدا فلن يخلف اللَّه عهده ؛ يعنى اگر پيمانى نزد خدا بستهايد خداوند هرگز از پيمانش تخلّف نخواهد كرد .
در كلمه « ام » دو احتمال است :
نخست اين كه برابر همزه استفهام و براى تقرير باشد يعنى كدام يك از اين دو امر وجود دارد ؟ زيرا قطعا يكى از آن دو بيش نيست [ آيا نزد خدا پيمان بستهايد ؟
اگر نه پس آنچه را نمىدانيد به خدا نسبت مىدهيد ] دوّم اين كه « منقطعه » و به معناى « بل » باشد . « 1 »
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 81 تا 82 ]
بَلى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَ أَحاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 81 ) وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ( 82 )
ترجمه
آرى كسانى كه تحصيل گناه كنند و آثار گناه سراسر وجودشان را بپوشاند ، آنها اهل آتشند و جاودانه در آن خواهند بود . ( 81 )
و آنها كه ايمان آوردهاند
هامش
( 1 ) - « ام » بر دو قسم است :
الف - « متّصله » كه بعد از همزهء تسويه يا همزهء استفهام واقع مىشود و براى تسويهء حكم بين معطوف و معطوف عليه مىآيد مانند :« سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ »مانند : « فى الدار اخى ام فى المدرسة » و اين قسم در « طلب » به كار نمىرود ، از اين رو گفته نمىشود : « اضرب زيدا ام عمرا » و بايد براى اين منظور از « او » استفاده كرد . و چون جمله قبل و بعد آن بىنياز از يكديگر نيستند « متّصله » ناميده مىشود .
ب - « منقطعه » آن است كه مسبوق به ادات استفهام به جز همزه باشد مانند :« هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ »مگر اين كه همزه در معناى حقيقى خود كه استفهام است استعمال نشده باشد ، بلكه براى « نفى » يا « تقرير » باشد ، مانند :« أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِها »و« أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتابُوا ». اين قسم براى اعراض از چيزى و روى كردن به چيز ديگر مىآيد و چون بين دو جملهء كاملا مستقل واقع مىشود و قبل و بعد آن به يكديگر ارتباطى ندارد « منقطعه » ناميده مىشود . - م .