فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً
؛ اين جمله را به دو صورت معنى كردهاند :
1 - دلهاى شما در سختى همانند سنگ يا سختتر از آن است ، يا به اين معنى كه هر كس نسبت به آن شناخت داشته باشد آن را به سنگ تشبيه مىكند يا مىگويد از سنگ سختتر است .
2 - كسى كه دلهاى شما را بشناسد آن را به سنگ يا جسمى سختتر از آن تشبيه مىكند .
وَ إِنَّ مِنَ الْحِجارَةِ . . .
؛ منظور از اين جمله بيان اين نكته است كه دلهاى آنان از سنگ سختتر است . « تفجّر » به معناى گشوده بودن به طرز وسيع و بسيار است ، بنا بر اين معناى آيه اين است كه در پارهاى از سنگها شكافهاى وسيعى ايجاد و آب فراوانى از آنها جارى مىشود .
وَ إِنَّ مِنْها لَما يَشَّقَّقُ فَيَخْرُجُ مِنْهُ الْماءُ
؛ يعنى « يتشقق » كه پس از ادغام « تا » در « شين » ، « يشقق » شده است ، يعنى پارهاى از آن سنگها از طول يا عرض شكاف مىخورد و آب از آن مىجوشد .
وَ إِنَّ مِنْها لَما يَهْبِطُ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ
؛ پارهاى از آن سنگها از فراز كوه ، از خوف خدا فرو مىافتد . « خشية اللَّه » كنايه از اين است كه سنگها از فرمان خدا پيروى مىكنند ولى دلهاى آنان [ يهود ] هيچ گاه نرم و خاشع نمىشود .
وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
؛ اى دروغگويان خداوند از كردار شما غافل نيست و بنا بر قرائت كسانى كه « يعملون » با « يا » قرائت كردهاند مسلمانان مورد خطاب آيه هستند ، گويا فرموده است ؛ اى مسلمانان خداوند از كردار آنها غافل نيست .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 75 ]
أَ فَتَطْمَعُونَ أَنْ يُؤْمِنُوا لَكُمْ وَ قَدْ كانَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَسْمَعُونَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ يُحَرِّفُونَهُ مِنْ بَعْدِ ما عَقَلُوهُ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ( 75 )
ترجمه
آيا انتظار داريد به ( آيين ) شما ايمان بياورند ، با يان كه عدهاى از آنها سخنان خدا را مىشنيدند و پس از فهميدن آن را تحريف مىكردند ، در حالى كه علم و اطلاع داشتند . ( 75 )