ترجمه
و بخاطر بياوريد هنگامى را كه فردى را به قتل رسانديد ، سپس درباره ( قاتل ) او به نزاع پرداختيد و خداوند آنچه را مخفى داشته بوديد آشكار مىسازد ( 72 )
سپس گفتيم قسمتى از گاو را به مقتول بزنيد ( تا زنده شود و قاتل را معرّفى كند ) خداوند اين گونه مردگان را زنده مىكند و آيات خود را به شما نشان مىدهد ، شايد درك كنيد . ( 73 )
تفسير :
آيه خطاب به جماعتى است كه اين قتل در ميان آنان اتّفاق افتاده بود .
فَادَّارَأْتُمْ فِيها
: يعنى در مورد قتل نفس اختلاف و دشمنى كرديد و علّت اين كه از مخاصمه آنان تعبير به فاداراتم شده اين است كه معمولا افراد متخاصم يكديگر را متّهم مىسازند .
وَ اللَّهُ مُخْرِجٌ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ
؛ خداوند راز قتلى را كه پنهان مىكنيد آشكار مىكند . و اين جمله معترضهاى است بين معطوف و معطوف عليه يعنى بين « ادارأتم » و « قلنا » در آيهء بعدى .
ضمير در
« اضْرِبُوهُ »
يا به « نفسا » بر مىگردد به اعتبار شخص و يا به « مقتول » بر مىگردد ، به دليل قول خداى متعال كه فرمود : ما كنتم تكتمون .
« بِبَعْضِها »
يعنى پارهاى از اعضاى گاو را به بدن مقتول بزنيد ، تقدير آيه چنين بوده است : فقلنا اضربوه ببعضها فضربوه فحيي كذلك يحيى اللَّه الموتى ؛ و جملهء فضربوه فحيي حذف شده است زيرا جملهء بعد دلالت بر معناى آن دارد .
روايت شده است كه پس از آن كه پارهء از اعضاى گاو را به او زدند به ارادهء خداوند زنده شد در حالى كه خون از رگهاى گردنش مىجوشيد قاتل خويش را معرّفى كرد و او نيز به قتل رسيد و پس از آن هيچ قاتلى از مقتول ارث نبرده است .
وَ يُرِيكُمْ آياتِهِ
؛ و معجزات خويش را به شما مىنماياند تا بدانيد كه او بر انجام هر كارى تواناست .
لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
؛ تا شما به حكم عقل خويش درك نماييد كه كسى كه قادر به زنده