« ذلك » كه براى اشارهء به مفرد است داخل شده است ؟
پاسخ : زيرا « ذلك » در معنى دو چيز است و مشار اليه آن « فارض » و « بكر » هر دو است .
پرسش : چگونه جايز است با « ذلك » كه براى اشاره به مفرد مذكر است به دو لفظ مؤنث ( فارض و بكر ) اشاره شود ؟
پاسخ : زيرا مشار اليه « ذلك » در تأويل به معناى ما ذكر و ما تقدم است .
فَافْعَلُوا ما تُؤْمَرُونَ
؛ آنچه را كه مأمور شدهايد - از كشتن گاو - انجام دهيد . و مىتوان گفت تقدير جمله فافعلوا ما امركم به معناى ماموركم و مانند ضرب الامير از باب تسميه مفعول به مصدر است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 69 تا 71 ]
قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما لَوْنُها قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ ( 69 ) قالُوا ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا وَ إِنَّا إِنْ شاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ ( 70 ) قالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّها بَقَرَةٌ لا ذَلُولٌ تُثِيرُ الْأَرْضَ وَ لا تَسْقِي الْحَرْثَ مُسَلَّمَةٌ لا شِيَةَ فِيها قالُوا الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوها وَ ما كادُوا يَفْعَلُونَ ( 71 )
ترجمه
گفتند : از پروردگار خود بخواه كه براى ما روشن سازد چه رنگى داشته باشد ؟ گفت : خداوند مىگويد : گاوى باشد زرد يك دست كه رنگ آن بينندگان را شاد و مسرور سازد ( 69 )
گفتند : از خدايت بخواه براى ما روشن كند بالاخره چگونه گاوى باشد ؟ زيرا اين گاو براى ما مبهم شده ! و اگر خدا بخواهد ما هدايت خواهيم شد ! ( 70 )
گفت : خداوند مىفرمايد گاوى باشد كه براى شخم زدن رام نشده باشد ، و براى زراعت آب كشى نكند ، از هر عيبى بر كنار حتى هيچ گونه رنگ ديگرى در آن نباشد ، گفتند الان حق مطلب را براى ما آوردى سپس ( چنان گاوى را پيدا كردند ) و آن را سر بريدند ولى مايل نبودند اين كار را انجام دهند . ( 71 )