صلحا را از نعمت پاداش برخوردار ساختيم ، امت ترا با رسالت آسمانى تو از بهترين نعمتهاى خود برخوردار گردانيديم . برخى گفتهاند : يعنى همانطورى كه براى امتهاى پيشين ، پيامبرانى فرستادهايم ، ترا نيز براى امت اسلام فرستادهايم . امت تو نخستين امت ، نيست . پيش از اين امت ، امم و ملل ديگر نيز بودهاند .
لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
: غرض از رسالت آسمانى تو اين است كه قرآن را كه وحى ماست و بر تو نازل كردهايم ، بر ايشان بخوانى تا در بارهء مطالب آموزندهء آن به تأمل و تفكر پردازند و از آن پند بياموزند .
وَ هُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ
: حال آنكه قريش به « رحمان » كفر ورزيده ، مىگويند : ما « اللَّه » را مىشناسيم ، لكن « رحمان » را نمىشناسيم . چنان كه قرآن كريم از زبان آنها چنين نقل مىكند ،
« قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا »
( فرقان 60 :
گفتند : رحمان چيست ؟ ! آيا براى آنچه تو امر مىكنى ، سجده كنيم ؟ ) اين معنى از حسن و قتاده است .
برخى گفتهاند : يعنى آنها منكر يگانگى خدا هستند .
قُلْ هُوَ رَبِّي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ مَتابِ
: به آنها بگو : رحمان پروردگار من است . كسى كه شما منكر او هستيد ، يگانه و بى همتاست . او خالق و مدبر من است كه امور خود را به او واگذاردهام و بطاعت او گردن نهادهام و به حكم او راضى هستم و بازگشت من و توبهء من به پيشگاه اوست .
وَ لَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبالُ
: اگر قرآنى باشد ، كه كوههاى گران را از جاى خود كنده ، به حركت در آورد . . .
أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ
: يا اينكه زمين را بشكافد و رودها و چشمهها از آن جارى سازد . . .
أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتى
: يا اينكه مردگان را زنده كند كه زندگى را از سر گيرند و به سخن در آيند . . .
. . . همين قرآن است كه داراى مقامى بلند و رفيع است . جملهء اخير ، جواب