صلحا را از نعمت پاداش برخوردار ساختيم ، امت ترا با رسالت آسمانى تو از بهترين نعمتهاى خود برخوردار گردانيديم . برخى گفتهاند : يعنى همانطورى كه براى امتهاى پيشين ، پيامبرانى فرستادهايم ، ترا نيز براى امت اسلام فرستادهايم . امت تو نخستين امت ، نيست . پيش از اين امت ، امم و ملل ديگر نيز بودهاند . لِتَتْلُوَا عَلَيْهِمُ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ : غرض از رسالت آسمانى تو اين است كه قرآن را كه وحى ماست و بر تو نازل كردهايم ، بر ايشان بخوانى تا در بارهء مطالب آموزندهء آن به تأمل و تفكر پردازند و از آن پند بياموزند . وَ هُمْ يَكْفُرُونَ بِالرَّحْمنِ : حال آنكه قريش به « رحمان » كفر ورزيده ، مىگويند : ما « اللَّه » را مىشناسيم ، لكن « رحمان » را نمىشناسيم . چنان كه قرآن كريم از زبان آنها چنين نقل مىكند ، « قالُوا وَ مَا الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا » ( فرقان 60 : گفتند : رحمان چيست ؟ ! آيا براى آنچه تو امر مىكنى ، سجده كنيم ؟ ) اين معنى از حسن و قتاده است . برخى گفتهاند : يعنى آنها منكر يگانگى خدا هستند . قُلْ هُوَ رَبِّي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ إِلَيْهِ مَتابِ : به آنها بگو : رحمان پروردگار من است . كسى كه شما منكر او هستيد ، يگانه و بى همتاست . او خالق و مدبر من است كه امور خود را به او واگذاردهام و بطاعت او گردن نهادهام و به حكم او راضى هستم و بازگشت من و توبهء من به پيشگاه اوست . وَ لَوْ أَنَّ قُرْآناً سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبالُ : اگر قرآنى باشد ، كه كوههاى گران را از جاى خود كنده ، به حركت در آورد . . . أَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْأَرْضُ : يا اينكه زمين را بشكافد و رودها و چشمهها از آن جارى سازد . . . أَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتى : يا اينكه مردگان را زنده كند كه زندگى را از سر گيرند و به سخن در آيند . . . . . . همين قرآن است كه داراى مقامى بلند و رفيع است . جملهء اخير ، جواب
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٣ — صفحة 68
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٦٨