مؤاخذه كند ، باران از آنها حبس مىشود و همهء جانداران از ميان مىروند .
پرسش :
مكلفى كه نافرمانى و ستم مىكند ، سزاوار كيفر است . اما گناه حيوانات چيست ؟
پاسخ :
عذاب ، براى ستمكار ، كيفر و براى غير ستمكار ، عبرت و گرفتارى است ، بنا بر اين مانند بيماريهايى است كه براى اولياى خدا و اطفال ، پيش مىآيند و در عوض ، به آنها پاداش داده مىشود .
برخى گويند : يعنى اگر پدران بواسطهء كفرشان كيفر ببينند ، فرزندانى از آنها بوجود نمىآيند .
برخى گويند : هر گاه ستمكاران هلاك شوند ، مكلفى باقى نمىماند ، در نتيجه ، حيوانى هم باقى نمىماند ، زيرا آنها بخاطر افراد مكلف خلق شدهاند و بقاى آنها ، بعد از هلاك مردم ، فايدهاى ندارد .
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
: همين كه اجل آنها فرا رسيد ، نه ساعتى به تأخير مىافتند نه جلو .
اكنون بحكايت از كارهاى كفار پرداخته ، مىفرمايد :
وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ
: آنچه نمىپسندند ، يعنى دختران را براى خدا قرار مىدهند .
وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى
: زبان آنها بدروغ ، خبر مىدهد كه براى آنهاست نيكى ، يعنى پسران . اين معنى از مجاهد است . زجاج و ديگران گويند :
يعنى بدروغ مىگويند كه پيش خداوند براى آنهاست پاداش نيكو ، يعنى بهشت ، زيرا مشركين مىگفتند : اگر آنچه محمد ( ص ) مىگويد ، راست است و واقعاً بهشت و قيامتى در كار باشد ، ما اهل بهشت هستيم .
روايت شده است كه : معاذ « الكذب » را بضم ذال و باء خوانده و در اين صورت ، صفت است براى « السنه » و جمع كاذب يا كذوب خواهد بود .