شرمسارى و سرافكندگى در برابر خبرى كه به او داده شده بود ، از مردم مخفى مىشد .
أَ يُمْسِكُهُ عَلى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرابِ
: پيش خود مىانديشيد كه با طفل مظلوم چه كند ؟ آيا او را بخوارى و مشقت ، نگهدارد ، يا زنده بگورش كند . عمل « واد » در ميان جامعهء عرب ، عبارت بود از زنده بگور كردن دختران ، از ترس اينكه مبادا دچار فقر شوند و بخواهند دختران را به اشخاص غير همشأن خود دهند .
أَلا ساءَ ما يَحْكُمُونَ
: بدانيد كه آنها بد قضاوت مىكردند ، زيرا براى خود چيزى قرار مىدادند كه پسند خاطرشان بود و براى خداوند چيزى قرار مىدادند كه مطلوب خودشان نبود . برخى گويند : بد قضاوت مىكردند ، زيرا دختران را زنده بگور مىكردند ، در حالى كه آنها نيز همچون پسران حق حيات داشتند و شايد دخترى بهتر از پسرى بود . از ابن عباس روايت شده است كه : اگر خداوند در مورد تولد فرزندان ، به خواستههاى مردم توجه مىكرد ، دخترى به دنيا نمىآمد ، زيرا هيچكس طالب دختر نيست . و اگر همه پسر باشند ، نسل بشر منقرض خواهد شد .
لِلَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى
: اينها كه به - آخرت ايمان ندارند و خدا را صاحب فرزند ، مىدانند ، داراى صفتى زشتند كه عبارت است از : روسياهى و غم ! ولى صفات برجسته ، از قبيل سلطنت و قدرت ، از خداوند است .
برخى گويند : يعنى آنها داراى صفات نقص ، از قبيل : جهل ، كفر ، گمراهى ، حدوث ، ضعف ، عجز ، احتياج به پسران و كشتن دختران ، هستند و براى خداوند است صفات خداوندى ، از قبيل : بىنيازى از همدم و فرزند ، ربوبيت و اخلاص توحيد .
پرسش :
در اينجا خداوند مىفرمايد : « براى خداوند است مثل اعلى » و در جاى ديگر مىفرمايد :
« فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ »
( همين سوره 74 : براى خداوند مثل نياوريد ) جمع ميان آنها چگونه است ؟
پاسخ :
مقصود از « امثال » اشباه است . يعنى : خدا را شبيه چيزى قرار ندهيد و مقصود