تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٣ — صفحة 268

مساهمون:

ص٢٦٨

دين و آزار رسانيدن به مؤمنين ، نقشه مىكشند ، چه چيز آنها را ايمن كرده است از اينكه زمين آنها را فرو برد و بكيفر كردار زشتشان به سرنوشت قارون گرفتار شوند ؟ ! أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ : يا اينكه از جايى كه ندانند ، عذاب بر آنها نازل شود . ابن عباس گويد : منظور روز بدر است ، زيرا آنها در آن روز هلاك شدند و چنين انتظارى نداشتند . أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ : يا اينكه در موقع سفر ، عذاب و كيفر ، گريبانگير آنان شود . مقاتل گويد : مقصود از « تقلب » تنها سفر نيست ، بلكه منظور تمام حالات آنها در تمام مدت شب و روز است . بنا بر اين شامل هنگامى كه بر پهلوى راست و چپ مىخوابند نيز مىشود . فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ : آنها از قلمرو قدرت خداوند خارج نيستند و هر جا باشند ، گرفتار عذاب خواهند شد . أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ : بيشتر مفسران گويند : مقصود اين است كه سر انجام از راه قتل يا مرگ ، تدريجاً افراد آنها از بين مىروند ، تا تمام شوند . حسن گويد : يعنى در حالى كه از عذاب مىترسند ، گرفتار مىشوند ، چه هر گاه مردم قريه‌اى گرفتار عذاب مىشوند ، مردم قريه‌هاى ديگر بيمناك مىشوند از اينكه مبادا خودشان گرفتار عذاب گردند . جبائى گويد : مقصود اين است كه بر اثر بلاها و بيماريها جانها و مالهاى آنها در معرض خطر قرار مىگيرد ، تا ديگران متنبه شوند و به راه آنها نروند . فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ : پروردگار به شما مهربان است و دليل مهربانى او اين است كه شما را مهلت مىدهد تا توبه كنيد . اكنون بذكر دلايل قدرت خويش مىپردازد : أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ : آيا مردم كافر كه منكر يكتايى خداوند هستند و پيامبر گراميش را تكذيب مىكنند ، به درختها و كوه‌ها و بناها و اجسام سايه‌دار كه همگى مخلوق خدا هستند ، نمىنگرند ؟