دين و آزار رسانيدن به مؤمنين ، نقشه مىكشند ، چه چيز آنها را ايمن كرده است از اينكه زمين آنها را فرو برد و بكيفر كردار زشتشان به سرنوشت قارون گرفتار شوند ؟ !
أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ
: يا اينكه از جايى كه ندانند ، عذاب بر آنها نازل شود . ابن عباس گويد : منظور روز بدر است ، زيرا آنها در آن روز هلاك شدند و چنين انتظارى نداشتند .
أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ
: يا اينكه در موقع سفر ، عذاب و كيفر ، گريبانگير آنان شود .
مقاتل گويد : مقصود از « تقلب » تنها سفر نيست ، بلكه منظور تمام حالات آنها در تمام مدت شب و روز است . بنا بر اين شامل هنگامى كه بر پهلوى راست و چپ مىخوابند نيز مىشود .
فَما هُمْ بِمُعْجِزِينَ
: آنها از قلمرو قدرت خداوند خارج نيستند و هر جا باشند ، گرفتار عذاب خواهند شد .
أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلى تَخَوُّفٍ
: بيشتر مفسران گويند : مقصود اين است كه سر انجام از راه قتل يا مرگ ، تدريجاً افراد آنها از بين مىروند ، تا تمام شوند .
حسن گويد : يعنى در حالى كه از عذاب مىترسند ، گرفتار مىشوند ، چه هر گاه مردم قريهاى گرفتار عذاب مىشوند ، مردم قريههاى ديگر بيمناك مىشوند از اينكه مبادا خودشان گرفتار عذاب گردند .
جبائى گويد : مقصود اين است كه بر اثر بلاها و بيماريها جانها و مالهاى آنها در معرض خطر قرار مىگيرد ، تا ديگران متنبه شوند و به راه آنها نروند .
فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ
: پروردگار به شما مهربان است و دليل مهربانى او اين است كه شما را مهلت مىدهد تا توبه كنيد . اكنون بذكر دلايل قدرت خويش مىپردازد :
أَ وَ لَمْ يَرَوْا إِلى ما خَلَقَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ
: آيا مردم كافر كه منكر يكتايى خداوند هستند و پيامبر گراميش را تكذيب مىكنند ، به درختها و كوهها و بناها و اجسام سايهدار كه همگى مخلوق خدا هستند ، نمىنگرند ؟