چون به ياد فرزند افتاد ، ناراحت مىشود و از چَرا خوددارى مىكند . بنا بر اين گاهى صاحب اقبال و گاهى صاحب ادبار است . ( يعنى هى ذات اقبال و ذات ادبار )
مقصود :
اللَّهُ يَعْلَمُ ما تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثى :
خداوند عالم است كه در رحم هر باردارى چيست ؟
نر يا ماده ، سالم يا ناسالم . همچنين ميداند كه رنگ جنين و صفات آن چگونه است .
وَ ما تَغِيضُ الْأَرْحامُ :
و همچنين عالم است به وقتى كه از مدت حمل ، كاسته مىشود و عالم است به اينكه مدت حمل كه نه ماه است به مدت كمترى تقليل مىيابد .
وَ ما تَزْدادُ :
و نيز عالم است بمدتى كه از مدت مقرر حمل ، بيشتر مىشود .
آنچه در بارهء معناى آيه گفتيم ، از بيشتر مفسران است . ضحاك گويد : « غيض » كم شدن مدت حمل و « زيادت » زياد شدن آن است . بدليل اينكه مدت حمل زنان مساوى نيست . برخى گفتهاند :
« ما تَغِيضُ »
بچهاى است كه شش ماهه تولد مىشود و
« ما تَزْدادُ »
بچهاى است كه در حد اكثر مدت حمل ، تولد مىشود . از ابن عباس و ابن زيد نقل شده است كه : منظور از
« ما تَغِيضُ »
كم شدن و انقطاع خون حيض است در ايام باردارى و منظور از
« ما تَزْدادُ »
خون نفاس است كه پس از فراغت ، از زن خارج مىشود .
وَ كُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدارٍ :
هر چيزى - نظير رزق يا مدت حمل يا آنچه از رحم كم يا زياد مىشود - نزد خداوند به مقدار معينى است كه بر طبق حكمت الهى بوده ، كم يا زياد نميشود .
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ :
خداوند ، داناست به آنچه از حواس انسان پوشيده است و آنچه مورد مشاهدهء انسان است و هيچ چيز از او پنهان نيست . برخى گويند : يعنى خداوند عالم است به آنچه موجود ( شهادة ) و آنچه معدوم است ( غيب ) . حسن گويد :
يعنى داناى نهان و آشكار است . بهتر اين است كه آيه ، بر همهء اين معانى دلالت داشته و هر معلومى در علم خداوند داخل باشد . بدينوسيله ، خداوند خاطر نشان مىسازد كه : وى بهمهء معلومات ، آگاه است ، خواه در حال حاضر موجود باشند يا اينكه وجود آنها مربوط بگذشته يا آينده باشد .