لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ
: سر انجام آنها اين است كه : بارهاى كفر خود را در روز قيامت بطور كامل بر دوش كشند .
وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ
: علاوه بر اين ، قسمتى از بارهاى آنها كه تحت تأثير گمراهى آنها قرار گرفتهاند ، نيز بر دوش خواهند كشيد . اين بار ، بار گمراه كردن ديگران است ، نه بار گمراه شدن ديگران . كلمهء « به غير علم » يعنى « من غير علم » مقصود اين است كه آنها اين بارها را جاهلانه بدوش مىكشند .
پيامبر گرامى اسلام فرمود : هر كس مردم را به راه راست ، بخواند و مردم از او پيروى كنند ، برابر اجر آنها پاداش به او داده مىشود ، بدون اينكه از اجر آنها چيزى كاسته شود . و هر كس مردم را بگمراهى دعوت كند و مردم از او پيروى كنند ، به اندازهء كيفر آنها دامنگير وى خواهد شد ، بدون اينكه از بار آنها چيزى كاسته شود .
أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ
: هان ، بدانيد كه آنان بد بارى بدوش مىكشند ، زيرا اگر بر اثر گناه خودشان بدوزخ روند ، خود سبب شدهاند ، اما هر گاه بر اثر گناه ديگران ، بدوزخ روند ، چطور ؟ !
قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
: پيش از آنها كسانى بودند كه با پيامبران نيرنگ به كار بردند و آنها را تكذيب و اذيت كردند . منظور تسليت خاطر مبارك پيامبر و تهديد مخالفان اوست .
فَأَتَى اللَّهُ بُنْيانَهُمْ مِنَ الْقَواعِدِ
: ابن عباس گويد : يعنى امر خداوند بر - ساختمانهاى آنها فرود آمد و آنها را از شالوده ويران كرد . وى گويد : مقصود نمرود ابن كنعان است . وى كاخى رفيع و آسمانخراش بساخت ، تا از آنجا به آسمان صعود كند و با اهل آن بجنگد . خداوند بادى فرستاد . اين باد سر قصر را به دريا افكند و بقيه را بر سر ايشان خراب كرد .
زجاج گويد : مقصود از « قواعد » ستونهاى بناست .
برخى گويد : منظور « بخت نصر » است .
ابن انبارى و زجاج گويند : اين جمله ، مثلى است براى استيصال و درماندگى