نطفه ، همين كه به صورت انسانى كامل در آمد ، با خويشتن بخصومت پرداخت و از « ما فى الضمير » خود پرده برداشت . بدين ترتيب خداوند متعال پستترين و عاليترين مراحل خلقت آدمى را بيان مىكند ، تا بر كمال و قدرت خود استدلال كند .
ابن عباس و حسن گويند : يعنى انسان ، موجودى است كه بوسيلهء باطل بجدال مىپردازد و خصومت او آشكار است ، بنا بر اين ، مقصود اين است كه خداوند انسان را آفريد و به او قدرت بخشيد و او بخصومت پرداخت . ضمناً آيه ، متضمن كنايهاى است به انسان كه : نعمت خداوند را تضييع مىكند . در آيهء بعد ، در بارهء يكى ديگر از نعمتهاى خود مىفرمايد :
وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها
: و چارپايان را نيز از منى آفريد . چنان كه مىفرمايد :
« وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ »
( نور 45 : خداوند هر جنبندهاى را از آب آفريد ) كلمهء انعام ، بيشتر در مورد گوسفندان به كار مىرود ولى شامل گاو و شتر نيز مىشود .
لَكُمْ فِيها دِفْءٌ
: ابن عباس و مجاهد گويند : يعنى از آنها لباس تهيه مىكنيد .
حسن گويد : يعنى هر چه كه از پشم و كرك و موى آنها تهيه كنند و براى جلوگيرى از سرما بپوشند ، بنا بر اين شامل گليم و لحاف و لباس و . . . مىشود . زجاج گويد : خداوند بيان مىكند كه در چارپايان چيزهايى است كه ما را گرم مىكند ، نه چيزهايى كه جلو سرما را بگيرد . بديهى است كه اين بيان جامعتر است ، زيرا چيزى كه براى پوشش بدن به كار مىرود ، هم مانع سرما مىشود ، هم مانع گرما . نظير آن
« سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ »
( نحل 81 : پيراهنهايى كه شما را از گرما نگهدارد ) مقصود اين نيست كه فقط از سرما نگهدارد ، بلكه هم از سرما و هم از گرما .
حسن و جماعتى گويند : يعنى چارپايان را بخاطر منافع شما آفريد . آن گاه ، جملهء ديگرى را آغاز كرده : گويد ، در چارپايان وسيلهء گرمى و حرارت است .
وَ مَنافِعُ
: چارپايان منافع ديگرى هم دارند ، مثل باركشى ، سوارى ، شخم زمين ، آبكشى و توليد نسل .
وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
: همچنين شما از گوشت آنها نيز استفاده مىكنيد .