به معناى سبب است . يعنى : بسبب اينكه من گمراهم ، باطل را در نظر اولاد آدم مىآرايم تا گرفتار آن شوند .
إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ
: در اينجا ابليس بندگان خالص خداوند را استثنا كرده ، گويد : جز بندگانى كه عبادت خود را بطور خالص براى خداوند انجام مىدهند و از عبادت شيطان خوددارى مىكنند . و از محرمات ، اجتناب مىورزند .
برخى : « المخلصين » را بفتح لام خواندهاند و در اين صورت مقصود كسانى است كه خداوند آنها را خالص گردانيده و از راه لطف ، توفيقى نصيب آنها كرده است كه شيطان را به آنها راهى نباشد .
قالَ هذا صِراطٌ عَلَيَّ مُسْتَقِيمٌ
: در اين باره وجوهى گفتهاند :
1 - خداوند بدينوسيله ابليس را تهديد كرده است . چنان كه به كسى گفته شود :
هر چه خواهى بكن ، راهى كه مىروى بر من است و از نظر من پوشيده نيست . يعنى :
هر كارى خواهى بكن : راه من مستقيم است و از كيفر من در امان نيستى . مثل
« إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ »
( فجر 14 : پروردگارت در كمين است ) . اين وجه ، از مجاهد و قتاده است .
2 - مقصود اين است كه : كار بندگان مخلص و گمراهان را راهى است كه من گذرگاه آنم . يعنى گذرگاه كسى كه مسلك او بر من است ، مستقيم است و انحرافى ندارد .
خلاصه اينكه : كردار هر دو گروه را من پاداش مىدهم .
3 - يعنى : اين دين ، مستقيم است و بيان آن بر عهدهء من و هدايت بسوى آن بر من است .
إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ
: در اينجا خبر مىدهد كه : ابليس را بر بندگان مطيع خداوند ، تسلط و قدرتى نيست ، تا آنها را به معصيت وادار كند . آنهايى هم كه پيروى ابليس مىكنند ، به اختيار خودشان هستند و مجبور نيستند .
جبائى گويد : از اينجا برمىآيد كه جن نمىتواند به آدمى زيان برساند ، زيرا اين آيه ، عموميت دارد .
إِلَّا مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْغاوِينَ
: از جملهء بندگان ، گروهى را كه پيروى ابليس