شهابها آنها را تعقيب خواهند كرد .
مقصود :
وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ
: مشركان به پيامبر اسلام مىگفتند : اى كسى كه بزعم خودت قرآن بر تو نازل گشته است ، تو ديوانهاى . يعنى ادعاى جنون آسايى مىكنى ، نه قرآنى بر تو نازل شده و نه ما از تو پيروى مىكنيم .
لَوْ ما تَأْتِينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ
: ابن عباس و حسن گويند : يعنى اگر در ادعاى خود راستگو هستى چرا فرشتگانى نمىآورى كه براستى سخنت شهادت دهند ؟
ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ
: در اينجا خداوند ، به آنها جواب قانع كننده داده ، مىفرمايد : ما فرشتگان را تنها هنگام مرگ مىفرستيم ، نه پيش از آن و نه بعد از آن .
اين معنى از ابن عباس است .
حسن و مجاهد و جبايى گويند : يعنى آنها با عذاب استيصال ، نازل مىشوند .
نيز از مجاهد نقل شده است كه يعنى : آنها همراه رسالت ، در دنيا نازل مىشوند .
وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ
: و هنگامى كه فرشتگان نازل شوند ، مهلتى به آنها داده نخواهد شد .
إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ
: در اينجا توضيح بيشترى داده ، مىفرمايد : ما قرآن را نازل كردهايم و آن را از كم و زياد شدن و تحريف و تغيير ، حفظ مىكنيم . اين معنى از قتاده و ابن عباس است . چنان كه مىفرمايد :
« لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ »
( فصلت 42 : باطلى از پيش و پس بر قرآن راه نمىيابد ) .
حسن گويد : يعنى خداوند ، متكفل حفظ قرآن ، در تمام ادوار است و به صورت اصلى خود ، هم چنان ميان امتها دست بدست مىگردد تا روز قيامت . بدين ترتيب مردم از وحى الهى برخوردار مىشوند و دعوت پيامبر را گردن مىنهند .
جبائى گويد : يعنى خداوند ، قرآن را از نيرنگ مشركان حفظ مىكند . آنها از عهدهء مبارزهء با قرآن بر نمىآيند و قرآن هرگز كهنه و فراموش نمىشود .