اين چيز تبديل يافته ، رانده مىشوند و هر كس در جاى نخستين خود قرار مىگيرد .
هر چه در شكم آن بوده ، در شكم و هر چه بر پشت آن بوده در پشت ، جاى مىگيرد .
2 - جبائى و جماعتى از مفسران گويند : يعنى زمين و آسمان ، به زمين و آسمان ديگرى تبديل مىشوند .
در تفسير اهل بيت ( ع ) از امام باقر و امام صادق ( ع ) روايت شده است كه :
زمين به صورت نان تازهاى در مىآيد كه مردم تا پايان حساب از آن مىخورند . خداوند مىفرمايد :
« وَ ما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لا يَأْكُلُونَ الطَّعامَ »
( انبياء 8 : آنها را جسدى قرار ندادهايم كه غذا نخورند ) . عقيدهء سعيد بن جبير و محمد بن كعب ، نيز همين است .
سهل بن ساعدى از پيامبر روايت كرده است كه : مردم بر زمين سفيد و هموارى محشور مىشوند كه هيچ نشانهاى براى كسى در آن نيست .
از ابن مسعود روايت شده است كه : در روز قيامت ، كرهء زمين تبديل به آتش مىشود و وراى آن بهشت است كه مردم منظرههاى زيباى آن را مىنگرند ، هنوز برنامهء حساب آغاز نشده است و مردم در آن كورهء داغ سخت ناراحت و پريشانند .
كعب گويد : آسمانها بهشت و درياها آتش مىشوند و زمين ديگرگون مىشود .
از ابو ايوب انصارى روايت شده است كه يكى از علماى يهود ، نزد پيامبر آمده ، گفت : آيا ديدهاى كه خداوند در قرآن كريم مىفرمايد : « روزى كه زمين و آسمانها تبديل مىشوند » ؟ در آن روز مردم كجا هستند ؟ فرمود :
- آنها مهمانان خدا هستند و هرگز به عجز در نمىآيند .
برخى گويند : زمين ، براى گروهى تبديل به زمين بهشت و براى گروهى تبديل به زمين جهنم مىشود .
حسن گويد : مردم در زمين ديگرى كه زمين آخرت است و جهنم در آنجاست ، محشور مىشوند .
تقدير آيه چنين است : « و تبدل السماوات غير السماوات » قسمت محذوف ، بواسطهء وجود قرينه ، حذف شده است .