( 66 ) و كسانى را كه ستم كردند صيحهء ( آسمانى ) فرا گرفت و در خانههاى خويش بيجان گشتند ( 67 ) چنان كه گويى هيچگاه در آنجا زندگى نكردهاند ، بدانيد كه ثمود بپروردگار خويش كافر شدند ، همان كه دورى ( از رحمت حق ) بر ثموديان باد ( 68 ) .
شرح لغات :
انشاء : ايجاد چيزى است در آغاز بدون وسيله و اسباب .
استعمار : به كار واداشتن شخص قادر را بر آبادى و عمارت زمين .
مس : به معناى « لمس » است جز اينكه بگفتهء على بن عيسى : « مس » ممكن است ميان دو جماد صورت گيرد ولى « لمس » جز در مورد موجودات زنده استعمال نشود چون لمس در جايى است كه درك در آن باشد .
جثوم : برو در افتادن . و يا بگفتهء برخى : به زانو در آمدن .
غنى بالمكان : يعنى در جايى توقف كرد و بدان اكتفاء نمود و مغنى به معناى منزل آمده . و اصل غنى به همان معناى اكتفاء كردن است ، و غناى بمال هم از همين معنا است چنانچه آواز غناء را نيز از همين باب گويند كه بدان اكتفاء شود .
تفسير :
خداى سبحان بدنبال داستانهاى قبل ، داستان صالح را بيان فرموده :
« وَ إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً »
و بسوى ثمود برادرشان ( از نظر نسب و قبيله ) صالح را فرستاديم ، و بگفتهء جبائى مسكن ثموديان در وادى القرى ميان مدينه و شام بوده چنانچه قوم عاد در يمن سكونت داشتند .
« قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ . . . »
تفسيرش در داستان هود گذشت .
« هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ »
او است كه خلقت شما را از زمين آغاز كرد ، زيرا او بود كه آدم را از زمين آفريد و نسب شما نيز به او باز گردد .
« وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها »
يعنى شما را آباد كنندگان زمين گردانيد به اين ترتيب كه عمارت و آبادى آن را در تحت اختيار شما نهاد و شما را نيازمند بسكناى در آن كرد . و مجاهد گفته : يعنى در دوران عمرتان آن را در اختيار شما گذارد . و ضحاك گفته : يعنى