آيات قرآنى ) همين است كه يعنى خدا ميداند .
« فَكِيدُونِي جَمِيعاً ثُمَّ لا تُنْظِرُونِ »
يعنى شما و خدايانتان هر نقشه و نيرنگى ميخواهيد براى من بكشيد و مهلتم ندهيد ، زجاج گفته : اين از بزرگترين معجزات انبياء الهى است كه آنها يك تنه در مقابل امتهاى خود كه همگى بر ضدّ آنها قيام ميكردند ميايستادند ، و آنها را با بيانهايى نظير بيان فوق بمبارزه ميطلبيدند ، چنانچه در اينجا هود ميگويد : « كيدونى . . . » و هيچكداميك از آن مردم نتوانستند زيانى بوى برسانند ، و نوح نيز بقوم خود گفت :
« فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَ شُرَكاءَكُمْ . . . »
« 1 » و پيغمبر ما - صلى اللَّه عليه و آله - نيز فرمود :
« فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ »
« 2 » - اگر نقشهاى ( براى من ) داريد بكشيد ( و كارى اگر از عهدهء شما ساخته است انجام دهيد ) . و امثال اين گفتار جز از افرادى كه به يارى و نگهدارى خدا اطمينان دارند و ميدانند كه خداوند آنها را از شرّ دشمنان نگاه ميدارد ، سر نميزند . و اظهار نمىشود .
« إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَ رَبِّكُمْ »
هود عليه السلام دنبالهء گفتار خود را ادامه داده گفت : كه من كار خود را بخداى سبحان واگذار كرده و بفرمانبردارى و اطاعت او تمسك جسته و نافرمانيش را ترك كردهام ، و حقيقت معناى توكل به خدا همين است ( كه انسان از وى فرمانبردارى كرده و گناه نكند ) .
« ما مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها »
و هيچ حيوان جاندارى نيست كه روى زمين حركت و جنبش كند جز آنكه خدا فرمانروا و مالك آن است كه بهر گونه بخواهد آن را بگرداند و مقهور خويش سازد . و گرفتن « ناصيه » - موى سر يا موى جلوى آن - ( كه خداوند بدان تعبير فرموده ) كنايه از همين معناى قهر و قدرت است ، زيرا كسى كه موى سر كسى را در دست گيرد او را مقهور و ذليل خود ساخته است .
« إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
يعنى خداى تعالى با اينكه قاهر و قادر است اما با بندگان خويش از روى عدالت رفتار مىكند ، و معناى جمله اين است كه خدا عادل
هامش
( 1 ) - سورهء يونس آيهء 71 - ترجمه و تفسيرش در جلد يازدهم گذشت .
( 2 ) - سورهء مرسلات آيهء 39 .