هلاك و نابود ساختم ( كه اغواء به معناى هلاك ساختن آمده ) و نيز گويند : « غوى الفصيل » يعنى بچه شتر از كثرت آشاميدن شير هلاك شد .
4 - از جعفر بن حرب نقل شده كه گفته است : قوم نوح معتقد بودند كه خداى تعالى بندگان خود را از دين گمراه ميسازد ، و كفرى كه آنها داشتهاند روى اراده و رضايت خدا بوده و گرنه آن وضع را تغيير ميداد و آنها را مجبور بايمان و پيروى نوح ميكرد . و روى اين عقيدهء باطلى كه داشتند نوح به صورت تعجب و انكار گفتار و پندار باطل آنان ميگويد : نصيحت من با اين عقيدهء باطلى كه شما داريد بشما سودى ندهد .
و بهر صورت ما نمىتوانيم « اغواء » را در اين آيه به معناى ظاهرى آن كه گمراه ساختن و كافر كردن آن مردم بود بگيريم چنانچه جبريان گفتهاند ، زيرا با دليلهاى بسيار ثابت شده كه ارادهء كفر از خداوند و انجام آن در خارج از قبيحترين اعمال است چنانچه أمر به آن قبيح است ، و چنانچه أمر به آن جايز نيست فعل و ارادهء آن جايز نيست ، و اگر اين كار جايز بود بايد بگوئيم : آمدن شخصى هم براى گمراه ساختن مردم از طرف خداى تعالى جايز است و حتى ممكن است خداوند معجزاتى هم بدست چنين شخصى آشكار كند . . . و بطلان اين گفتار واضح است .
« هُوَ رَبُّكُمْ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ »
و او است آفريدگار و روزى ده شما كه سر انجام شما بسوى حكم و ارادهء او است و او جزاى اعمال شما را خواهد داد .
« أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ »
برخى چون مقاتل گفتهاند : مرجع ضمير پيغمبر اسلام عليه السلام است يعنى آيا اين كافران زمان محمد - صلى اللَّه عليه و آله - بخبرى كه وى از داستان قوم نوح عليه السلام ميدهد ايمان ميآورند يا اينكه ميگويند : محمد آن را از پيش خود ساخته و به خدا نسبت ميدهد .
« قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَعَلَيَّ إِجْرامِي »
اى محمد به اينها بگو : اگر چنانچه پنداريد من آن را از پيش خود ساختهام كيفر اين جرم بر خود من است و شما كيفر اين عمل مرا نخواهيد ديد .
« وَ أَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تُجْرِمُونَ »
و من هم بجرم و گناه شما مؤاخذه نخواهم شد .