« وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئِينَ »
و ما نيز در اين كارهايى كه كرديم جز افرادى خطا كار و گنهكار نبودهايم . و اين جمله دليل بر آنست كه آنها از كردهء خود پشيمان بودند و حاضر بانجام امثال آن اعمال نبودند .
« قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ »
يوسف گفت : امروز ديگر بر شما ملامت و توبيخى در كارهاى گذشتهاى كه انجام داديد نيست .
« يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ »
خدا گناهانتان را ميآمرزد و من از خدا براى شما آمرزش ميخواهم .
« وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ »
و او مهربانترين مهربانان است نسبت بعفو و گذشت از گناهان گذشتهء شما ، و برخى گفتهاند : يعنى خدا در مورد رفتارى كه با من كرد و مرا بسلطنت و پادشاهى رسانيد أرحم الراحمين است . و منظور از « يوم » نيز در آيه كه فرمود
« لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ »
بگفتهء بعضى نه اينكه همان روزى بود كه يوسف با آنها سخن ميگفت ، بلكه منظور زمانى است كه همهء اوقات را فرا ميگيرد ، مانند قول شاعر كه گفته :
فاليوم يرحمنا من كان يغبطنا * و اليوم نتبع من كانوا لنا تبعاً
يعنى پيوسته ( در هر وقت ) بما رحم كند كسى كه غبطهء ما را مىخورد . و هميشه پيروى كنيم از كسى كه پيرو ما باشد . و برخى گفتهاند : جملهء
« لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ »
مربوط بكلام قبلى است و
« الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ »
كلام جداگانهاى است و يوسف عليه السلام آن را به صورت دعا ايراد فرموده يعنى خدايتان در اينروز بيامرزد .
« اذْهَبُوا بِقَمِيصِي هذا فَأَلْقُوهُ عَلى وَجْهِ أَبِي يَأْتِ بَصِيراً »
اين پيراهن مرا ببريد و بر روى پدرم بيندازيد كه بينا گردد . گويند : هنگامى كه يوسف خود را به برادران معرفى كرد از پدرش پرسيد و گفت : پس از من چه كرد ؟ گفتند : چشمانش را از دست داد ، اين وقت بود كه يوسف گفت : پيراهن مرا ببريد . . .
« وَ أْتُونِي بِأَهْلِكُمْ أَجْمَعِينَ »
و چون پدرم بينا شد با همهء خاندانتان بنزد من آئيد . و اين معجزهاى بود از يوسف كه جز از راه وحى اطلاع نداشت كه چون پيراهن