السلام براى دفع چشم زخم و بلا از دو پسر خويش همين دعا را بر آنها ميخواند ، چنانچه موسى عليه السلام نيز دو پسر هارون را با همين كلمات تعويذ ميكرد ، و نيز روايت شده كه پسران جعفر بن ابى طالب سفيدرو بودند و اسماء بنت عميس به پيغمبر خدا عرض كرد : اى رسول خدا اينها چشمگير هستند و زود مورد اصابت چشم مردم قرار ميگيرند آيا وسيلهاى براى دفع چشم زخم آنها تهيه كنم ؟ فرمود : آرى .
و در روايت ديگرى است كه جبرئيل عليه السلام براى رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - دعاى چشم زخم خواند و آن را تعليم آن حضرت كرد و دعا اين است : « بسم اللَّه أرقيك من كل عين حاسد اللَّه يشفيك » - بنام خدا تو را پناه مىدهم از شر چشم هر حسودى خدا شفايت دهد .
و باز از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت شده كه فرمود : اگر چيزى باشد كه بر قضا و قدر پيشى و سبقت گيرد همان چشم است .
و در اينكه چگونه انسان مورد اصابت چشم قرار گرفته و باصطلاح چشم مىخورد ؟ از عمرو بن بحر جاحظ نقل كردهاند كه گفته است : اينمطلب قابل انكار نيست كه بعضى اجزاء غير مرئى و لطيف از چشمهاى بد ( و باصطلاح چشمهاى شور ) جدا مىشود و در طرف اثر مىكند ، و اين خاصيتى است كه در بعضى از چشمها است مانند خاصيتهايى كه در چيزهاى ديگر وجود دارد ، و به اين حرف اشكال شده است كه اگر چنين بود چرا در همه چيز اثر نميكرد و تنها در بعضى از موارد اين اثر را دارد . و ديگر آنكه همهء اجزاء اين جهان از جواهر است و جوهر در مثل خود يعنى در جواهر ديگرى اثر نميكنند . و ابو هاشم گفته : تأثير چشم كار خدا است كه روى برخى از مصالح آن را مؤثر قرار داده است . و قول قاضى نيز همين است . و سيد بزرگوار شريف رضى موسوى قدس اللَّه روحه در شرح اينمطلب كلامى دارد كه ذكر آن را مناسب ديدم ، آن بزرگوار ميگويد :
خداى تعالى روى مصالحى كه خود ميداند نسبت به بندگانش رفتار مىكند ، و روى اينمطلب هيچ محال نيست كه تغيير دادن نعمت زيد مثلا براى عمر و مصلحت
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 260
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٦٠