باز دارد و بسختترين مشكلات تن در دهد تا آن منظور را عملى سازد .
و اگر سؤال شود : كه چرا قرآن براى دعوت آنها بمبارزه گاهى ده سوره را ذكر فرموده و گفته است : اگر راست مىگوييد ده سوره مانند آن بياوريد ، و گاهى بآوردن يك سوره مانند قرآن دعوت كرده و گاهى فرموده « حديثى مانند آن بياوريد » ؟
پاسخش آن است كه : تحدّى و مبارزه جويى در اصل آن چيزى است كه اعجاز بدان حاصل گردد كه همان آوردن كلامى در اين نظم و ترتيب باشد ، و مانعى ندارد كه اين تحدّى به كم باشد يا زياد .
« فَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْ »
اگر پاسختان را ندادند . . . برخى مانند مجاهد و جبائى گويند : اين جمله خطاب به مسلمانان است ، يعنى اگر اين كافران پاسخ شما را در معارضهء با قرآن با آوردن ده سوره مانند آن ندادند و دعوت شما را در اينباره اجابت نكردند .
« فَاعْلَمُوا أَنَّما أُنْزِلَ بِعِلْمِ اللَّهِ »
پس اى مسلمانان بدانيد كه اين قرآن تنها بعلم خدا نازل گشته است . و اين معنا روى آن است كه مخاطب در آيه مسلمانان باشند ، و اما اگر مخاطب كافران باشند چنانچه برخى ديگر گفتهاند معناى آن چنين مىشود كه اى كافران اگر كسانى را كه بكمك خواستيد پاسخ شما را ندادند و در نتيجه نتوانستيد مانند قرآن را بياوريد در اين صورت حجت بر شما تمام گشته است ، و قول سوم آن است كه مخاطب رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - است ، و اينكه بلفظ جمع فرموده براى احترام و عظمت آن حضرت بوده است ، و منظور آگاهى و اطلاع دادن از اعجاز قرآن و نزول آن از طرف خداى سبحان است .
و در اينكه منظور از علم خدا در جملهء
« بِعِلْمِ اللَّهِ »
چيست چند وجه گفتهاند :
1 - وجه اول آنكه گفتهاند يعنى خدا بدان عالم است كه آن حق است و از جانب وى نازل گشته است .
2 - ديگر آنكه معناى
« بِعِلْمِ اللَّهِ »
آن است كه ترتيب جمله بندى و تأليف بلند آن از روى علم خداوند انجام شده و هيچكس قدرت معارضهء آن را ندارد .