« وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ » و ما بتعبير اين گونه خوابهاى باطل دانا و آگاه نيستيم بلكه خوابهاى درست را تعبير ميكنيم . و همين بيخبرى و جهل آنان از خواب مزبور سبب نجات يوسف گرديد ، زيرا ساقى شاه در اينموقع به ياد يوسف افتاد و نزديك آمده پيش روى شاه زانو زد و گفت : در آن جريانى كه من و آشپز مخصوص بزندان افتاديم در زندان خوابى ديديم و به مردى كه در زندان بود گفتيم و او خواب ما را تعبير كرد و هر چه گفته بود همانطور شد ، اينك اگر اجازه دهى بنزد او بروم و تعبير خواب شما را از او بپرسم و جوابش را بياورم ، و همين است معناى اين آيه كه ميگويد : « وَ قالَ الَّذِي نَجا مِنْهُما وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ » و آن كس كه نجات يافته بود و پس از مدتى به ياد يوسف و سفارشى كه به دو كرده بود افتاد بشاه گفت : مرا بنزد يوسف بفرستيد تا تعبير اين خواب را بشما اطلاع دهم . پس از اين گفتار او را فرستادند و او در زندان بنزد يوسف آمده و به او گفت : « يُوسُفُ أَيُّهَا الصِّدِّيقُ » اى يوسف ، اى كسى كه هر چه مىگويى راست است . « أَفْتِنا فِي سَبْعِ بَقَراتٍ سِمانٍ . . . » شاه خوابى ديده و تعبير آن مشكل شده و تو براى ما تعبير آن را بيان كن - و سپس خواب شاه را تا به آخر نقل كرد و بدنبالش گفت : « لَعَلِّي أَرْجِعُ إِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ » تعبير آن را بگو شايد من بنزد شاه و ملازمان او و ساير دانشمندانى را كه براى تعبير اين خواب گرد آورده بروم و آن را بگويم و سبب شود كه فضل و دانايى تو را بفهمند و از زندان نجاتت دهند . و بعضى گفتهاند : « لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُونَ » يعنى شايد تعبير اين خواب را بدانند . « قالَ » يوسف گفت : اما آن هفت گاو لاغر و آن هفت خوشهء خشك سالهاى خشك و سخت است كه در پيش داريد ، و اما هفت گاو چاق و هفت خوشهء سبز سالهاى پر بركت و پر نعمتى است كه در آن كشت ميكنيد . « تَزْرَعُونَ سَبْعَ سِنِينَ دَأَباً » يعنى هفت سال متوالى روى عادتى كه داريد كشت ميكنيد ، و برخى « دأب » را به معناى جديت و كوشش معنى كردهاند ، يعنى هفت سال
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٢ — صفحة 230
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٣٠