تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧
و به قضا و قدر من راضى باش ، و در مصيبتها صبر كن ، و يوسف در همانشب خواب مزبور را ديد . و از ابن عباس نيز نظير همين مطلب نقل شده .
« وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ »
يعنى ما جماعتى هستيم كه پشتيبان يكديگر بوده و بهم كمك ميدهيم ، و منظورشان اين بود كه نفع ما براى پدرمان بيشتر از آنها است . و برخى گفته‌اند : منظورشان اين بود كه ما نيرومنديم و ميتوانيم نقشه‌اى براى از بين بردن يوسف بكشيم .
« إِنَّ أَبانا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ »
براستى كه پدر و مادر ضلالتى آشكار است ، يعنى مراعات عدالت را در مورد محبت ماها نمىكند و راه افراط را پيش گرفته است . و برخى گفته‌اند : معناى اين جمله اينست كه پدر ما در مورد تربيت فرزند و تدبير كارهاى دنيا اشتباه مىكند زيرا نيروى ما براى ادامهء امور زندگى و تدبير در كار مواشى و چهارپايان و ساير اموال او بيشتر است و با اينحال آن دو را بيش از ما دوست دارد . . . و منظورشان از اين جمله كه گفتند : « . . . پدر ما در ضلالت است » گمراهى در دين نبوده و گرنه افرادى كافر بوده‌اند و اين خلاف اجماع است ، زيرا اينمطلب مورد اتفاق است كه همهء آنها تابع دين پدر و پيرو آئين او بوده‌اند . و حدّ اعلاى احترام و تعظيم را دربارهء وى مبذول ميداشتند ، و به همين جهت بود كه طالب جلب محبت و دوستى او بودند ، و ضلالت نيز در اصل لغت به معناى عدول و انحراف از چيز است . و بيشتر مفسران معتقدند كه برادران يوسف همگى پيغمبر بوده‌اند ، و جمعى گفته‌اند : آنها پيغمبر نبوده‌اند و گرنه آن اعمال از آنها سر نميزد . و مرحوم سيد مرتضى فرموده است : دليلى نداريم كه آن برادران يوسف كه آن كارها را انجام دادند پيغمبر بوده‌اند ، و بعيد نيست كه اسباط يعقوب كه بمنصب نبوت نائل شدند غير از آن برادرانى بودند كه نسبت بيوسف آن اعمال را انجام دادند ، و از ظاهر قرآن كريم نيز بدست نميآيد كه همهء برادران در آن رفتار و آزارهايى كه نسبت بيوسف انجام شد شركت داشتند . و بلخى و جبائى گفته‌اند : ممكن است برادران يوسف در آن وقت بحدّ بلوغ