فرمود : زبانى گوياى بذكر ، و دلى سپاسگزار ، و همسرى با ايمان كه شما را بر دينتان يارى كند . « يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ » يعنى گنجها يا طلا و نقره در آتش جهنم گداخته شود تا آتش گردد . « فَتُكْوى بِها » يعنى به اين گنجهاى گداخته و اموالى كه حق خدا را از آنها منع كردند . « جِباهُهُمْ وَ جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ » و جهت اينكه اين اعضاء بالخصوص را ذكر فرمود بخاطر آنست كه اينها اعضاى مهم بدن هستند ، و ابو ذر غفارى را رسم چنان بود كه ميگفت : گنج داران را مژده ده بداغ كردن پهلو ، و داغ كردن پشت تا اينكه حرارت آتش بدرونشان برسد ، و به همين جهت كه ابو ذر گفته خداوند اين اعضا را بالخصوص ذكر فرموده چون اعضاى مذكور مجوف ( و تو خالى ) است ( و با داغ كردن آنها بدرون سرايت كند و موجب تشديد عذاب گردد ) بخلاف دست و پا . و برخى گفتهاند : جهت اختصاص اين مواضع آنست كه پيشانى بخاطر ظهور و آشكار بودنش محل داع نهادن و نشانهگذارى است . و پهلو محل درد است ، و پشت جاى اجراء حدود مىباشد . و ماوردى گفته : پيشانى جاى سجده است كه گنج دار حق آن را بجاى نياورده ، و پهلو برابر با دل است كه در عقيدهاش اخلاص نداشته ، و پشت جاى بر داشتن بار سخت ( يا گناه ) . و ابو بكر وراق گفته : تخصيص اين اعضاء بدانجهت است كه توانگر چون فقير را ببيند ( ابتدا ) رو در هم كشد و خم به ابرو آورد ، و ( سپس ) رو بگرداند و ( آن گاه ) پشت به دو كند . « هذا ما كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ » يعنى وقت داغ كردن اين اعضاء يا پس از آن بدانها گويند : اين كيفر گنجينه كردن و جمع آورى مال و نپرداختن حق خدا از آن است . « فَذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ » پس بچشيد عذاب را بسبب اينكه اموال را جمعآورى
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 80
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٨٠