كه منظور خوردن پول آب است .
« يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ »
يعنى ديگران را از پيروى دين اسلام كه همان راه خدايى است كه آنها را بدان دعوت كرده ، و هم از پيروى كردن محمد - صلى اللَّه عليه و آله - باز دارند .
« وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
يعنى اموال را انباشته ميكنند و زكاتش را نمىپردازند ، چون از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - روايت شده كه فرمود : هر مالى را كه زكاتش نپردازى گنج است ( و مشمول اين آيه است ) اگر چه آشكار و در دسترس باشد ، و هر مالى كه زكاتش را بپردازى گنج نيست ( و مشمول اين آيه نيست ) اگر چه در زمين مدفون باشد . و ابن عباس و حسن و شعبى و سدّى نيز همين قول را اختيار كرده ( و گفتهاند : منظور از گنج مالى است كه زكاتش پرداخته نشود ) . و جبائى گفته : اجماع مسلمانان بر همين گفتار است .
و از على عليه السلام روايت شده كه فرمود : آنچه بيش از چهار هزار ( درهم يا دينار ) « 1 » باشد آن گنج است ( و مشمول اين آيه است ) چه زكاتش پرداخت شده باشد و چه پرداخت نشده باشد ، و كمتر از آن مقدار نفقه است .
و بيشتر مفسران معتقدند كه اين آيه از آيات پيشين جدا است و ناظر بمانعان زكات از اين امت ( و مسلمانان ) مىباشد ، ( و دربارهء آنان نازل شده ) و برخى گفتهاند :
عطف بما قبل است ( و منظور همان علماء و رهبانان يهود و نصارى ميباشند ) و بهتر آن است كه بگوئيم : هر دو دسته را شامل مىشود .
« فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ »
يعنى آنها را بعذابى دردناك آگاه كن . و سالم بن ابى الجعد روايت كرده كه چون اين آيه نازل شد رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - فرمود : نابود باد طلا ، نابود باد نقره ، و سه بار اين جمله را تكرار فرمود ، اين سخن بر اصحاب آن حضرت گران آمد ، عمر عرضكرد : اى رسول خدا پس چه مالى ( خوب است كه ) ما برگيريم ؟
هامش
( 1 ) - واحد پول در روايت ذكر نشده از اينرو ما بطور ترديد در ميان پرانتز درهم يا دينار را ذكر كرديم .