بيان آيه 23 - 24
شأن نزول :
از امام باقر و امام صادق عليهما السلام روايت شده كه فرمودهاند اين آيه دربارهء حاطب بن ابى بلتعه نازل شد كه وقتى رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله آهنگ فتح مكه كرد وى نامهاى بقريش نوشت كه آنان را از جريان با خبر سازد .
تفسير :
خداى تعالى در اين آيات مؤمنان را از دوستى با كفار اگر چه پيوند خويشاوندى با آنها داشته باشند - نهى كرد و فرمود :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا . . . . »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد پدران و مادران خويش را بدوستى مگيريد . . . و اين دستور دربارهء امر دين است و اما در موضوع كارهاى دنيا مجالست و معاشرت با آنان جايز است بدليل آيهء شريفهء
« وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً »
( يعنى و در دنيا به نيكى با آنها همدم باش ) « 1 » . ابن عباس گفته : چون خداى تعالى بمؤمنان دستور داد تا از مكه هجرت كنند و آنها تصميم به اين كار گرفتند دچار مخالفت با زن و پدر و مادر و فرزندان خود شدند كه آنها دست بدامن اينان انداخته و از اين كار بازشان ميداشتند ، مؤمنان نيز بخاطر آنها ترك هجرت كردند ، خداى سبحان در اين آيات بيان فرمود كه أمر دين مقدم بر مراعات پيوند خويشاوندى و نسب است ، و حتى ارتباط پدر
هامش
( 1 ) - آيه در سورهء لقمان - آيهء 15 - و دربارهء طرز معاشرت با پدر و مادر است ، و تمامى آيه چنين است :« وَ إِنْ جاهَداكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً »و خلاصه معناى آن اين است كه اگر خواستند تو را مشرك سازند اطاعتشان مكن ولى در دنيا به نيكى با آن دو رفتار كن .