« يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَكُمُ الرَّسُولُ بِالْحَقِّ مِنْ رَبِّكُمْ فَآمِنُوا خَيْراً لَكُمْ »
« 1 » و قائلين به اين قول گفتهاند : حقيقت اذن به اين است كه بوسيلهء « أمر » و فرمان انجام عمل و فعل را آزاد كند ، و گاهى هم به اين است كه موانع را از سر راه بردارد .
و ديگرى گفته : منظور از « اذن » خدا در اينجا علم او است ، يعنى هيچكس ايمان نياورد جز از روى علم خدا ( يعنى خدا ميداند كه چه كسى ايمان خواهد آورد ) ، و اين آيه براى آن است كه از علم خداوند سبحان بجميع كائنات خبر دهد ( و بفهماند كه خداوند بر همه چيز آگاه است ) . و ممكن است كه منظور خداى تعالى اعلام و آگاه ساختن مكلفين بفضل ايمان باشد .
« وَ يَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ »
يعنى و خداوند عذاب را بر كسانى مقرر ميفرمايد كه تفكر و انديشه نمىكنند تا بفهمند ، و چنان است كه گويا اصلا عقل ندارند ، و اين معنايى است كه از قتاده و ابن زيد نقل شده ، و حسن گفته : يعنى خداوند كفر را بر ايشان مقرر كرده يعنى بكفرشان حكم فرموده و بر آن مذمتشان نموده است ، و از ابن عباس نقل شده كه گفته است : « رجس » در اينجا به معناى خشم و غضب است ، و كسايى گفته : « رجس » به معناى پليدى است . و ابو على گفته : « رجس » بر دو معنا است : يكى به معناى عذاب ، و ديگرى به معناى پليدى و نجاست ، يعنى خداى تعالى به نجاست و پليدى ايشان حكم مىكند ، همانطور كه در آيهء ديگر فرموده :
« إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ »
« 2 » يعنى مشركان نجس هستند .
هامش
( 1 ) - سورهء نساء آيهء 170 . و براى ترجمه و تفسير آن بجلدهاى گذشته مراجعه شود .
( 2 ) - سورهء توبه آيهء 28 .