كار را انجام داديم ، و معناى « مهر كردن بر دل » كه چگونه است پيش از اين گذشت . « ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى وَ هارُونَ إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ » و پس از آن رسولان - يا پس از آن ملتها - موسى و هارون را بسوى فرعون و رؤساى قوم او فرستاديم . « بِآياتِنا » يعنى با دليلها و معجزات خويش . « فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمِينَ » ولى آنان از گردن نهادن و فرمانبردارى و ايمان آوردن بدان معجزات تكبر ورزيده و سركشى كردند . « وَ كانُوا قَوْماً مُجْرِمِينَ » و مردمى نافرمان پروردگار خويش و مستحق عذاب جاويدان بودند . « فَلَمَّا جاءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنا » و چون موسى با آن معجزات و دليلهاى روشن نزد قوم فرعون آمد . « قالُوا إِنَّ هذا لَسِحْرٌ مُبِينٌ » گفتند : اين جادويى ظاهر و آشكار است . « قالَ مُوسى أَ تَقُولُونَ لِلْحَقِّ . . . » آيات معجزات را سحر و جادو ميخوانيد با اينكه سحر باطل است و معجزه حق ، و آن دو ضد يكديگرند . « وَ لا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ » و مردمان ساحر براى كار خود برهانى ندارند و بر ادعاى خود دليلى نميآورند ، و كارى كه ميكنند آن است كه امرى را بر خلاف آنچه هست پيش روى كوتهبينان فكران جلوه ميدهند . « قالُوا أَ جِئْتَنا لِتَلْفِتَنا . . . » فرعون و قوم او بموسى گفتند : آيا بنزد ما آمدهاى تا ما را از آنچه پدرانمان بر آن بودند باز دارى . . . و منظور از « كبرياء » بگفتهء مجاهد پادشاهى است ، و بگفتهء ديگرى عظمت و تسلط است ، و منظور از « أرض » سرزمين مصر است ، و برخى گفتهاند : اسم جنس است و همهء زمين را شامل مىشود . و استفهام در اين آيه استفهام انكارى است ، يعنى اينان ميگفتند : ما بعقيدهء پدران خود هستيم و هر كس ما را بر خلاف آن عقيده بخواند منظورى جز رياست ندارد و از اينجهت ما پيروى او را نخواهيم كرد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 336
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٣٣٦