عاقلان ملك او باشند موجودات ديگر نيز تابع آنهايند و همه ملك خدا هستند ، و اينكه عاقلان را مخصوص فرمود براى بزرگداشت مقام آنها بوده .
« وَ ما يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكاءَ »
اين آيه را سه جور مىشود معنى كرد :
1 - آنكه لفظ « ما » استفهامية باشد يعنى و چه چيز را غير از خداى يكتا اين مردم به صورت شريك براى او پيروى ميكنند ؟ و منظور زشت شمردن و تقبيح كار آنها است .
2 - آنكه لفظ « ما » نافيه باشد ، و معناى آن چنين مىشود : و پيروى نمىكنند شريكانى را براى خدا در حقيقت و واقع .
3 - آنكه « ما » بمعنى « الذى » باشد و با مختصر تصرف و تقدير در معنى ، تفسير آيه چنين مىشود : و آنان كه از بتها پيروى ميكنند آن كسانى هستند كه آنان را شريكان خدا ميدانند . . .
« إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ »
و اينان در انتخاب اين شريكان براى خدا ، جز از گمان خويش چيز ديگرى را پيروى نمىكنند ، بدانجهت كه از گذشتگان خود در اينمورد پيروى و تقليد كرده ، و يا از روى اشتباهى است كه خيال ميكنند بدينوسيله بدرگاه خداى تعالى تقرب ميجويند .
« وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ »
و در اين عقيده و گفتار جز دروغ چيزى نگويند .
« هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ »
يعنى آن خدايى كه مالك است هر كه را در آسمانها و زمين مىباشد همان خدايى است كه شب را براى شما آفريد تا در آن آرامش يابيد ، و تا در نتيجهء همين آرامش رنج و مشقت از شما دور گردد .
« وَ النَّهارَ مُبْصِراً »
يعنى و روز را نور دهنده و روشنى بخش قرار داد كه با ديدگان خود از روشنى آن استفاده كرده و بدنبال احتياجات خود برويد .
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ »
براستى كه در اينها حجتها و برهانهاى روشنى بر يگانگى خداى سبحان وجود دارد زيرا ديگرى را قدرت بر انجام آن نيست
.