آنچه را نميدانند ردّ نكنند ( و منكر نشوند ) آن گاه دو آيه را تلاوت فرمود :
يكى اين آيه كه فرمايد :
« أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ . . . »
« 1 » - آيا از آنها پيمان گرفته نشد كه دربارهء خدا جز حق نگويند ؟ . . . . - و ديگر همين آيه :
« بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ . . . »
.
و گويند : امير المؤمنين عليه السلام اين سخن را از همين آيه گرفته كه فرمود :
« الناس اعداء ما جهلوا »
« 2 » . و گفتار ديگرش را كه فرموده :
« قيمة كل امرئ ما يحسنه »
« 3 » از آيهء ديگرى گرفته كه خداى تعالى فرمايد :
« فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ »
« 4 » ( از كسى كه از ياد ما روى بگرداند و جز زندگى اين دنيا را نخواهد از وى روى بگردان اندازهء علمشان همين است . . . » و گفتار ديگرش را كه فرمود :
« تكلموا تعرفوا »
« 5 » از اين آيه گرفته است كه خداوند فرمايد :
« وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ »
« 6 » ( آنها را در طرز گفتارشان خواهى شناخت ) .
« كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ »
يعنى امتهاى گذشته نيز همانند اينان پيغمبران خود را تكذيب كردند .
« فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ »
اى محمد بنگر كه چنانچه سرانجام آنان نابودى و هلاكت بود سرانجام اينان نيز هلاكت خواهد بود . سپس خداى سبحان در آيهء بعدى خبر ميدهد كه در ميان همين تكذيب كنندگان آيات قرآن و كسانى كه قرآن را به افتراء و دروغ نسبت ميدهند افرادى وجود دارند كه در آينده بدان ايمان آورده و تصديق خواهند نمود كه آن از جانب خداى تعالى است ، و برخى هم هستند كه به همان حال كفر خواهند مرد .
هامش
( 1 ) - سورهء اعراف آيهء 169 .
( 2 ) - مردم دشمن چيزى هستند كه آن را نمىدانند .
( 3 ) - ارزش هر كس باندازهء نيكى اوست .
( 4 ) - سورهء نجم آيهء 29 .
( 5 ) - سخن گوئيد تا شناخته شويد . ( يعنى انسان بسخن شناخته مىشود )
( 6 ) - سورهء محمد - صلى اللَّه عليه و آله - آيهء 30 .