و برخى گفتهاند : منظور از اين شريكان فرشتگان و پريان هستند كه اگر مورد هدايت قرار گيرند هدايت شوند . و برخى گفتهاند : منظور بزرگان و رؤساى گمراه كنندهء آن مردم بودهاند كه مردم را بگمراهى ميكشاندند . « فَما لَكُمْ » يعنى شما را چه شده كه چيزهايى را پرستش ميكنيد كه هيچگونه سود و زيانى ندارند ؟ « كَيْفَ تَحْكُمُونَ » و اين جمله بيان شگفت حال آنها است يعنى چگونه قضاوت ميكنيد كه اين بتها معبودان ما هستند ، و شايستهء پرستش ميباشند ؟ و برخى گفتهاند : يعنى چگونه بدون دليل و برهان بنفع خود حكم ميكنيد ؟ « وَ ما يَتَّبِعُ أَكْثَرُهُمْ إِلَّا ظَنًّا » و بيشتر اين كافران جز از گمان پيروى نمىكنند ، آن گمانى را كه از روى تقليد رؤساء و پدرانشان هست و نفعى نبخشد . « إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً » و همانا گمان به هيچ وجه جاى حق را نميگيرد ، زيرا حق در صورتى نفع مىبخشد كه انسان علم بحقانيت آن داشته و از روى معرفت صحيح آن را بشناسد ، و گمان اين چنين نيست زيرا ممكن است آنچه مورد گمان واقع شده بر خلاف حقيقت باشد ، و از اينرو با علم برابرى نكند . « إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِما يَفْعَلُونَ » و خدا بدانچه ميكنند دانا است ، و بر طبق اعمالشان آنها را كيفر دهد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 295
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٩٥