اطاعت كنند پاداش آنان خوشى حال و جايگاه نيك است ، و اين كاملترين لذتها و نعمتها و جامعترين آنها و خلاصه بهترين وضعى است كه ممكن است براى يك نفر گرد آيد . « و زيادة » و دربارهء اين زياده چند وجه گفتهاند : 1 - از ابن عباس و حسن و مجاهد و قتادة نقل شده كه گفتهاند : مقصود از « حسنى » در اول آيه آن پاداش معينى است كه در نتيجهء كار خوب مستحق آن هستند ، و مقصود از زياده آن پاداشى است كه از روى تفضل و فوق استحقاق بدانها داده مىشود . 2 - از امام باقر عليه السلام روايت شده كه فرموده است : مقصود از زياده نعمتهايى است كه خداوند در دنيا به نيكوكاران داده و در قيامت حساب آنها را از ايشان نميكشد . 3 - از على عليه السلام روايت شده كه فرمود : « زيادة » غرفهاى است از مرواريد يك تيكه كه چهار در دارد . و برخى گفتهاند : زيادة آن نعمتهايى است كه پيوسته از فضل خدا بر آنها تجديد مىشود . 4 - از أبى بكر و ابى موسى اشعرى نقل شده كه گفتهاند : مقصود از زياده رويت « وجه اللَّه » تعالى است . و خداى سبحان اين زياده را در جاى ديگر بدينگونه بيان فرمود : « لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ . . . « 1 » » ( تا پاداش آنان را بپردازد و از فضل خويش بر آنها بيفزايد ) « وَ لا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَ لا ذِلَّةٌ » . ابن عباس و قتاده گفتهاند : يعنى سياهى چهرهشان - را نگيرد . و ديگرى گفته : يعنى گرد و غبار و خوارى چهرهشان را نگيرد . و برخى آن را به اندوه و محنت و گرفتگى تفسير كردهاند . فضيل بن يسار از امام باقر عليه السلام روايت كرده كه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله فرمود : هيچ ديدهاى نيست كه از خوف خدا به اشگ تر شود جز آنكه خداوند آن بدن را بر آتش دوزخ حرام گرداند ، و اگر اشگش جارى گرديد آن چهره را غبار و خوارى نگيرد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١١ — صفحة 285
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٨٥
هامش
( 1 ) - سورهء فاطر آيهء 30 .