تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 282

مساهمون:

ص٢٨٢
دعاء : درخواست و طلب ، و فرق ميان دعا و « أمر » آن است كه در أمر گذشته از ترغيب به انجام فعل از ترك آن نيز نهى مىكند و با صيغهء مخصوص أداء مىشود ، ولى دعا اين گونه نيست ، و فرق ديگر آنكه كسى كه أمر مىكند از نظر رتبه بالاتر از مأمور است ولى در دعا به عكس است .

تفسير :

« إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ . . . »
حكايت زندگى دنيا يا زود گذشتن و سرعت زوال آن چون آب باران است كه گياه زمين بدان ممزوج گشته . و اين تعبير بدان جهت است كه آب باران در خلال گياه داخل گردد و مخلوط شود . و برخى گفته‌اند : يعنى بسبب باران گياه‌هايى كه خوراك انسان و حيوان است ، و همچنين آنچه قوت روزى است با ميوه‌جات بهم مختلط گردد ، و در آيهء بعدى آنها را از هم جدا كرده فرمايد .
« يَأْكُلُ النَّاسُ وَ الْأَنْعامُ »
از آنچه مردم ميخورند چون حبوبات و ميوه‌جات و سبزيجات . و آنچه حيوانات خورند چون گياهها و علفهاى ديگر . و در معناى اين تشبيهى كه خدا از زندگى دنيا به آب و گياه با آن اوصاف كرده است وجوهى گفته‌اند : 1 - اينكه خداى تعالى زندگى دنيا را به خود آن آب تشبيه كرده كه از آن انتفاع برند و سپس منقطع گردد . 2 - آن را تشبيه به گياهى با آن اوصاف كرده بخاطر آنكه چنين گياهى انسان را گول مىزند و سپس بنا بودى و زوال گرايد - و اين وجهى است كه جبائى و ابى مسلم گفته‌اند - . 3 - خداى تعالى زندگى دنيا را بيك زندگانى با اين اوصاف تشبيه فرموده .
« حَتَّى إِذا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَها »
يعنى تا آن وقتى كه زمين خرمى و زيور گيرد ، و گلها و گياههاى رنگارنگ در آن برويد ،
« وَ ازَّيَّنَتْ »
و در چشم بيننده آراسته گردد .
« وَ ظَنَّ أَهْلُها أَنَّهُمْ قادِرُونَ عَلَيْها »
و مالك و صاحب آن گمان برد كه قدرت بهره - بردارى و انتفاع از آن را دارد ، و خلاصه بدان حدى رسد كه صاحبانشان گمان كنند